ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

"For peripheral Europe to avoid another more severe debt crisis down the line, one that would likely prove fatal to their euro membership, these countries need to be able to shake off the bulk of their debt burdens and at the same time be allowed to nurse their economies back to health. But the only way this will happen is for core Europe, particularly Germany, to share substantially in the periphery's pain. The richer countries would have to forgive a hefty amount of peripheral Europe's debt or, alternatively make them equally large transfer payments"- Germany Won't Fancy the Pain Game / Allen Mattich - Wall Street Journal

Το σήριαλ της Ευρώπης καλά κρατεί. Ύστερα και από άρνηση της Γερμανίας στην πρόσφατη σύνοδο του Ecofin / Eurogroup, να υποστηρίξει την αναδιάρθρωση του μηχανισμού διάσωσης προβληματικών χωρών μελών, οι αγορές και πάλι έγιναν νευρικές με αποτέλεσμα την άνοδο και πάλι των spreads - 842 μ.β, ενώ τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια παραμένουν από χθες (19/01) σε αρνητική τροχιά (DAX: 7136,66 μ. -0,10%, FTSE 6037,65 -0,31%, CAC 40: 4005,55 -0,18% ώρα Ελλάδος 14:40μμ.). Η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης μεταξύ Βρυξελλών και Βερολίνου οδηγεί τις αγορές σε έλλειψη εμπιστοσύνης στο ΕΥΡΏ και περαιτέρω σε αποστροφή από κρατικούς τίτλους των χωρών της περιφέρειας και συγκεκριμένα των PIIGS.

Η αισιοδοξία στις ευρωπαϊκές αγορές είχε επιστρέψει, όταν και προχθές η Ισπανία κατάφερε να αντλήσει 5,538 δις. ευρώ από τις αγορές μέσω της έκδοσης έντοκων γραμματίων δωδεκάμηνης και δεκαοκτάμηνης διάρκειας, με επιτόκιο χαμηλότερο των προσδοκιών. Για πρώτη φορά ,ύστερα και από το καλοκαίρι του 2010, είδαμε τα spreads, των δεκαετών ελληνικών, να πέφτουν οριακά κάτω από τις 800 μ.β.. Τα άσχημα όμως ξαναήρθαν και πάλι με την κόντρα μεταξύ Βρυξελλών και Βερολίνου να οργιάζει. Η Γερμανία αντιμετωπίζοντας πλέον υψηλότερο επιτόκιο αλλά και τον κλονισμό του κυβερνητικού συνασπισμού, αντιστέκεται σθεναρά στο σχέδιο του αναβαθμισμένου μηχανισμού βοήθειας και στα ευρωομόλογα και έτσι αναπόφευκτα οδηγεί την Ευρώπη σε ένα καθεστώς διπολικό.

Το σίγουρο είναι πως η ψυχολογία των αγορών και πάλι μπαίνει σε αναταράξεις. Μια ψυχολογία η οποία είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένη με το κατά πόσο επιτυγχάνεται συναίνεση στο εσωτερικό της Ε.Ε.. Η δικαιολογία ότι το όλο κλίμα καλλιεργείται για λόγους κερδοσκοπίας δεν είναι από μόνο του και πολύ βάσιμο, καθώς είδαμε προσφάτως πως, ακόμα και με την απειλή της υποβάθμισης της Ελλάδας από τον οίκο Fitch, οι αγορές κατέγραφαν κέρδη ενώ το ελληνικό χρηματιστήριο για πρώτη φορά ύστερα από 2 μήνες έπιανε οριακά τις 1500 μονάδες. Και είναι λογικό, οι επενδυτές κατάλαβαν πλέον πως το ζητούμενο είναι να υπάρξει επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης για τα χρεωμένα κράτη της Ευρώπης και όχι κυρίως περικοπή των δαπανών. 

Το γιατί είναι απλό... Μια οποιαδήποτε χώρα δρα και αναπτύσσεται δανειζόμενη είτε από το εσωτερικό της είτε από εξωτερικό. Πάντα, προκειμένου να δημιουργεί κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις αλλά και δημιουργία εισοδημάτων και υποδομών, εφαρμόζει πολιτικές οι οποίες οδηγούν σε ελλείμματα και κατά συνέπεια σε χρέη. Θεωρητικά, μια χώρα μπορεί να λειτουργεί και να δανείζεται και με υψηλό έλλειμμα αλλά κυρίως και με υψηλό χρέος, αρκεί όμως ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ να μεγαλύτερος ή ίσος από τον ρυθμό αύξησης του δημοσίου χρέους. Με αυτό τον τρόπο γίνεται έγκαιρη αναχρηματοδότηση των ελλειμμάτων και μακροπρόθεσμα καλύπτονται κενά χρέους. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρελθόν η Αμερική το 1945 κατέγραφε χρέος ίσο με το 120% του ΑΕΠ, εντούτοις τότε γνώρισε και την πιο πρωτοφανή μεγέθυνση της οικονομίας της. Όλα αυτά βασίζονται στο γεγονός ότι χώρες με ισχυρό νόμισμα αλλά και ισχυρή πολιτική ηγεσία μπορούν να δανείζονται από τις αγορές σχετικά φθηνά αφού μπορούν και εγγυώνται την αποπληρωμή των χρεών τους. Το πρόβλημα της  φθηνής αναχρηματοδότησης ξεκινά από την στιγμή που οι αγορές διαμορφώνουν την εντύπωση ότι κάποια ελλειμματική χώρα δεν μπορεί να εκπληρώσει τα δάνειά της. Αυτό έγινε και με την Ελλάδα.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι, το πρόβλημα θα συνεχίσει να υπάρχει για την Ευρώπη από την στιγμή που οι αγορές πλέον δεν εμπιστεύονται τις εγγυήσεις των Ευρωπαίων ηγετών. Και πως θα μπορούσαν βέβαια... αφού το διπολικό καθεστώς που προωθούν οι Γερμανοί (εν μέρη δικαιολογημένα για να είμαστε ακριβοδίκαιοι...) συνεχίζει να καλλιεργεί ανησυχίες και τελικώς συντελεί και στην αποδυνάμωση του ευρώ. Τα πράγματα στενεύουν άσχημα, ήδη το πετρέλαιο έχει αγγίξει ξανά τα 100$ το βαρέλι και σύντομα η Ευρωπαϊκή οικονομία θα αιμορραγεί και από την βιομηχανία της. Η συναίνεση είναι απαραίτητη και η μόνη ουσιαστική λύση για να διορθωθεί η ψυχολογία - προσδοκίες των αγορών. Μόλις επέλθει ηρεμία τότε το "αόρατο χέρι" του Smith θα προβεί σε εκκαθάριση και ισορροπία της αγοράς.

ΕΥΡΩ-ΟΜΟΛΟΓΑ & ΕΥΡΩ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

"...χώρες που έχουν σχετικά μεγάλα χρέη, μεγάλα δημόσια ελλείμματα και  μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών, δεν διαθέτουν δικό τους νόμισμα και δεν μπορούν να μειώσουν τα επιτόκια. Ο μόνος τρόπος να βγουν από τη κατάσταση αυτή είναι να περάσουν μέσα από σοβαρές υφέσεις". - Callum Henderson, επικεφαλής διεθνών αγορών συναλλάγματος της Standard Chartered στη Σιγκαπούρη (Πηγή Ελευθεροτυπία)

Για την σύσταση ενός πανευρωπαϊκού οργανισμού διαχείρισης κρατικού χρέους έκανε λόγο, με αφορμή και την σύσκεψη του Ecofin, ο πρόεδρος του Eurogroup κος Γιούνκερ ενώ, πάντα με δημοσίευμα των Financial Times, συνέστησε την δημιουργία ενός ευρώ-ομολόγου το οποίο θα διαπραγματεύεται ποσά μέχρι και το 40% του ΑΕΠ της ευρωζώνης. Στην εν λόγω πρόταση συμφώνησε και ο Ιταλός υπουργός οικονομικών, κος Τρεμόντι ενώ όπως έχουν δηλώσει και οι 2 αξιωματούχοι, το λεγόμενο "E-Bond" θα βοηθήσει στην σταθεροποίηση του ευρώ. Παράλληλα με την συζήτηση για το "E-Bond", στην σύνοδο του Ecofin θα τεθεί και ενδεχόμενο επιμήκυνσης του δανείου των 110 δις. της Ελλάδας οι οποίες και εμφανίζονται σκληρές.

Ποιο είναι το συμπέρασμα; Καλά Κρασιά κύριοι!!!

Είναι σχεδόν αδιανόητο το γεγονός ότι το σύνολο των αξιωματούχων του Eurogroup συνεχίζουν να πιστεύουν πως το πρόβλημα της ευρώ-οικονομίας είναι στην βάση του τεχνικό-οικονομικό. Η ΕΚΤ από την μία προσπαθεί να αφομοιώσει το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων, παρόμοιο με αυτό των 600 δις. δολαρίων από την Fed, με σκοπό να αυξήσει την ρευστότητα της αγοράς, και από την άλλη το Eurogroup ετοιμάζεται να αναθέσει ζήτημα ευρώ-ομολόγων. Και στις 2 περιπτώσεις το ζητούμενο δέν είναι το να βελτιωθεί η ρευστότητα ή η σταθερότητα ενός νομίσματος το οποίο, εν μέσω ενός νομισματικού πολέμου, θα συνεχίζει για πολύ καιρό ακόμα να είναι το πιο ακριβό. Τα πάντα έχουν να κάνουν με την ψυχολογία και ειδικότερα την ψυχολογία ενός επενδυτή.

Η ψυχολογία των αγορών αυτή την στιγμή είναι πάνω σε τεντωμένο σκοινί. Ύστερα και από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων για την ανεργία στις ΗΠΑ, στις οποίες εμφάνισε αύξηση από 9,6% σε 9,8%, και σε συνδυασμό με την ενδεχόμενη παράταση του προγράμματος ρευστότητας της Fed, οι αγορές παραμένουν νευρικές με αποτέλεσμα την εμφάνιση, στο κλείσιμο της Παρασκευής, μικτών προσήμων στους δείκτες μεγάλων χρηματιστηρίων της Ευρώπης και της Ασίας (με κάθοδο έκλεισε ο Nikkei). Το φαινόμενο ήταν το ίδιο και στην δευτερογενή αγορά ομολόγων, με τα spreads των 10-ετών ελληνικών να διαμορφώνονται στις 894 μ.β. ενώ αυτή την στιγμή κινούνται ανοδικά στις 904 μ.β.. Όλα αυτά συγκλίνουν προς το γεγονός ότι αυτό που λείπει αυτή την στιγμή από την αγορά είναι καθαρά η ψυχολογία.

Η κίνηση με ευρώ-ομόλογα μπορεί στην θεωρία να είναι καλή και να δίνει ένα επιπλέον μέτρο θωράκισης του ΕΥΡΩ απέναντι σε κρίσεις, αλλά μπορεί να αποδειχθεί και αποτυχία αφού μην ξεχνάμε ότι στην τελική αποτελεί ένα είδος ομολογιακού τίτλου. Ποίος μπορεί να αποκλείσει το γεγονός πως ότι συνέβη με τα ελληνικά ομόλογα δεν θα συμβεί και με τα ευρώ-ομόλογα; Με την παρούσα ψυχολογία της αγοράς, την απειλή υποβάθμισης της Ελλάδας από τον οίκο S&P και την επισφαλή, πλέον, θέση της Ιρλανδίας, ανα πάσα στιγμή το ενδιαφέρον των επενδυτών μπορεί να απομακρυνθεί. Ενδεχομένως και τα αντίστοιχα premiums που θα ζητάνε οι θεσμικοί επενδυτές για κάθε ευρώ που θα δανείζουν, να είναι αρκετά υψηλά. Ειδικά σε μια οικονομία που προς το παρόν κινείται σε 2 άξονες (Γερμανία και όλοι οι άλλοι...), όλος ο νότος βρίσκεται υπό τον φόβο  της πτώχευσης και ουσιαστική συναίνεση δεν υπάρχει, οι επενδυτές θα αποφεύγουν να επενδύσουν σε ένα νόμισμα το οποίο χαρακτηρίζεται από  έντονη πολιτική και οικονομική αστάθεια. 

Οι Γερμανοί, υπό μία έννοια, έχουν δίκιο να φρενάρουν την κάθε κίνηση απελπισίας που γίνεται από το Eurogroup και από την ΕΚΤ, αφού γνωρίζουν πως η ψυχολογία της αγοράς ανταποκρίνεται σε χώρες με πειθαρχημένη δημοσιονομική πολιτική. Ωστόσο και οι ίδιοι έχουν αποτύχει να παρουσιάσουν μία συμπαγή πολιτική αντιμετώπισης της παρούσας κρίσης. Ακόμα και η θέση τους για την ελεγχόμενη χρεωκοπία ήταν τουλάχιστον ανεπαρκής αν όχι γελοία αφού παρουσίαζαν ένα σενάριο χρεοκοπίας υπονοώντας ότι οι εκάστοτε πιστωτές θα δεχθούν να χάσουν ένα μέρος του κεφαλαίου τους. Η  άκαμπτη γερμανική θέση θα οδηγήσει γρήγορα την Γερμανία σε απομόνωση και ενδεχομένως ένα τέτοιο σενάριο να αποδειχθεί και μοιραίο για την ευρωζώνη καθώς οι Γερμανοί να επιδιώξουν την απομάκρυνσή τους από την ΟΝΕ. Εξάλλου δεν είναι και λίγοι αυτοί που επιζητούν τις παλιές καλές εποχές του δυνατού γερμανικού μάρκου.

Για να κλείσω, έχω αναφέρει και στο παρελθόν πως το παιχνίδι το έχασε η Ευρώπη από τον Φλεβάρη του 10', όταν και κάτω από το βάρος των συνεχών υποβαθμίσεων της Ελλάδας και των επιθέσεων κατά του ΕΥΡΩ, απέτυχε να υιοθετήσει έγκαιρα ένα ενιαίο πλάνο δράσης. Αντιθέτως κινήθηκε σε ένα άξονα άκαρπης πολιτικής και δημιουργίας, εν τέλει, μιας εικόνας διόλου ελκυστικής προς τον επενδυτικό κόσμο. Η ψυχολογία που δημιούργησε ήταν καταστρεπτική στο σύνολό της, εδραιώνοντας τα υψηλά επίπεδα των  spreads και εξαφανίζοντας την έστω και λίγη ανταγωνιστικότητα που διέθετε το ΕΥΡΩ σαν ενιαίο νόμισμα. Τα παρόντα μέτρα και εξαγγελίες αποτελούν μπαλώματα και πρόχειρες λύσεις. Όσο επικρατεί αυτός ο ευρωπαϊκός δυαδισμός μεταξύ Γερμανίας και Ευρώπης δεν προβλέπεται να αλλάξει η ψυχολογία των αγορών και κάθε κίνηση που δεν συνοδεύεται από γενική συναίνεση θα μεταφράζεται ως αδυναμία και κίνηση εντυπωσιασμού. Εν τέλει, κάτω από αυτή την ψυχολογία, γνώμη μου είναι πως η Ελλάδα το μόνο πράγμα που της απομένει είναι να προχωρήσει αργά ή γρήγορα σε αναδιαπραγμάτευση του χρέους της. Εκτιμώ πως από το 11' και μετά αυτό το σενάριο θα γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλές στους ασκούντες την οικονομική πολιτική και είναι και η μοναδική περίπτωση  για την Ελλάδα να ξανά-ξεκινήσει από το μηδέν. 

(Πηγή εικόνας - "Ναυτεμπορική")

"ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΣ" ΠΟΛΕΜΟΣ & "ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ" ΕΙΡΗΝΗ

"Η αγορά ομολόγων από τη Fed δεν θα λύσει τα προβλήματα των ΗΠΑ. Ήδη έχουν ρίξει αμέτρητα λεφτά στην οικονομία (και) τα αποτελέσματα είναι ασήμαντα" - Σόιμπλε Υπουργός Οικονομικών Γερμανίας (σχετικά με το Πρόγραμμα Νομισματικής χαλάρωσης της Fed) - συνέντευξη στο γερμανικό κανάλι ZDF - Εφημ. Ναυτεμπορική

Κάποτε οι λαοί ανα τον κόσμο επιδίδονταν σε διάφορα είδη πολέμων προκειμένου να διασφαλίσουν την κυριαρχία τους. Άλλοτε η αιτία ήταν μια γυναίκα (Τρωικός Πόλεμος), άλλοτε θρησκευτικές ελευθερίες (Τριακονταετής Πόλεμος), άλλοτε ιμπεριαλιστικές εμμονές (1ος & 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος) και άλλοτε για λόγους ανεξαρτησίας (Αμερικανική Ανεξαρτησία). Στον 21ο αιώνα ένα νέο είδος πολέμου γεννιέται, ένα είδος του οποίου οι νίκες ή ήττες δεν πραγματοποιούνται στα πεδία των μαχών αλλά μέσα σε χρηματιστήρια - αρένες και σε συνόδους κορυφής. Σαν άλλοι αρχιστράτηγοι, οι τραπεζίτες μαζί με μεγαλοεπενδυτές και υπουργούς οικονομικών, καθένας με ατομική ατζέντα, αντιμάχονται μεταξύ τους για την επικράτηση ενός κυρίαρχου παγκόσμιου οικονομικού μοντέλου, με κύρια όπλα πάντα τα spreads και τις συναλλαγματικές ισοτιμίες. 

Φυσικά όλα αυτά μοιάζουν πολύ ρομαντικά και ξεπερασμένα, σαν ένα κομμάτι από κάποιο επικό μυθιστόρημα του Τολστόι, όμως πέρα για πέρα αληθινά. Όταν στις αρχές του 2010 όλη η Ευρώπη και το ΕΥΡΩ βρισκόταν στο χείλος μιας δημοσιονομικής κρίσης (εφάμιλλης της Αμερικανικής του 2008), λόγω της Ελλάδας, όλοι μιλούσαν για ένα πόλεμο κρυφό από τα γνωστά - άγνωστα hegde funds που είχε σαν σκοπό την έντονη κερδοσκοπία και την αποδυνάμωση του ΕΥΡΩ. Με την παρέμβαση και του IMF στην περίπτωση της Ελλάδας, τουλάχιστον για ένα 5μηνο, η Ευρώπη εισήλθε σε μια φάση δημοσιονομικής ειρήνης η οποία και συνοδεύτηκε από θετικά αποτελέσματα τριμήνου για τις βιομηχανίες της Γερμανίας, την ανάκαμψη του ΕΥΡΩ και την αποκλιμάκωση των ελληνικών spreads μέχρι και στο επίπεδο των 665 μ.β.. Ακόμα και ο πανευρωπαϊκός χρηματιστηριακός δείκτης FTSEurofirst 300 ανέκαμψε ελαφρά καλύπτοντας την χασούρα του 11% της αξίας του που είχε χάσει από την αρχή του 10'. Φυσικά όπως η ιστορία έχει διδάξει και στο παρελθόν, όλα αυτά θα ήταν εύθραυστα και πολύ σύντομα τα λόγια των διαφόρων Κασσάνδρων θα επιβεβαιώνονταν.

Η αρχή έγινε και πάλι από την Ελλάδα. Στα τέλη του του 2ου τετραμήνου και λίγο πριν ανακοινωθούν τα αποτελέσματα για την οικονομία, η φήμη ότι ο στόχος για τα έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού υστερούν κατά 2,3 δις. αρχίζει και έχει ξανά αλυσιδωτές αντιδράσεις στην οικονομία και στην Ευρώπη, καθώς τα επισφαλή και πάλι ελληνικά γραμμάτια σφίγγουν περισσότερο την στρόφιγγα χρηματοδότησης ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από τις τράπεζες της ευρωζώνης. Το αποκορύφωμα θα έρθει, φυσικά, με την έκθεση της Eurostat που κάνει λόγω για αναθεώρηση του ελλείμματος του 09' προς τα πάνω, περίπου στο 14 - 15%. Αν και η υπογραφή των μνημονίων συνεργασίας και επενδύσεων με Κίνα και Ντουμπάι είχαν σαν σκοπό να αντισταθμίσουν την εν λόγω αρνητικότητα, το πράγμα χειροτέρευσε καθώς πλέον η κρίση χρέους εξαπλώνεται και σε αλλά ελλειμματικά κράτη όπως Ισπανία και Πορτογαλία ενώ τα spreads των 10ετών ομολόγων κλιμακώνονται (έχουν φτάσει αισίως τις 923,15 μ.β. - 16:15 μ.μ.).

Πλέον μπαίνει στα σκαριά το σενάριο για την ίδρυση ενός παγκόσμιου μοντέλου οικονομικής σταθερότητας στα πρότυπα του παλαιού Bretton Woods. Επειδή όμως το εν λόγω σύστημα προϋποθέτει την ύπαρξη ενός ενιαίου νομίσματος αναφοράς, στην παρούσα φάση της ύφεσης κανένα κράτος δεν είναι διατεθειμένο να ανατιμήσει το νόμισμά του καθώς έτσι θα χάσει σε ανταγωνιστικότητα. Όλοι είδαμε το παράδειγμα της Κεντρικής τράπεζας της Ιαπωνίας που επενέβη  στην αγορά συναλλάγματος για να ανακόψει την ανατίμηση του γιεν καθώς και την επιμονή της Κίνας να αγοράζει σε μεγάλες ποσότητες αμερικανικά ομόλογα για να κρατήσει το δολάριο σε υψηλά επίπεδα και το γιουάν σε χαμηλά. Η Αμερική από την άλλη, γνωρίζοντας πολύ καλά το παιχνίδι του καπιταλισμού, μέσω της Fed προχώρησε σήμερα σε ένεση ρευστότητας ύψους 600 εκατ. συνεχίζοντας έτσι την νομισματική της χαλάρωση και αναγκάζοντας σε νέο ράλι ανατιμήσεων το ΕΥΡΩ. Και φυσικά ο πόλεμος, νομισματικός αυτή την φορά, μόλις έχει αρχίσει...

Το ζητούμενο στην προσεχή σύνοδο των G20, εκτιμώ, πως θα είναι κατά κύριο λόγο η εύρεση μιας δημοσιονομικής ειρήνης καθώς η Ευρώπη και συγκεκριμένα η ΕΚΤ όσο είναι προσηλωμένη στην κάλυψη των εγγυήσεων των ελληνικών ομολόγων και την διατήρηση των ευρωπαϊκών επιτοκίων στο 1% έχει χάσει το παιχνίδι της επεκτατικής νομισματικής και πλέον το βάρος πέφτει στην δημοσιονομική πολιτική των περικοπών δημοσίων δαπανών και την κλιμάκωση φορολογικών μέτρων. Άλλωστε, η επίτευξη μιας δημοσιονομικής ειρήνης στην Ευρώπη θα φέρει την απαιτούμενη ανάκαμψη στο εσωτερικό της ευρωζώνης και έπειτα την μετατροπή του ΕΥΡΩ σε νόμισμα σταθερό και δυνατό. Όπως έχει δηλώσει και στο παρελθόν ο νομπελίστας οικονομολόγος Μίλτον Φρίντμαν, ένα δυνατό νόμισμα φανερώνει μια πολιτική συνοχή και σταθερότητα για το κράτος που εκπροσωπεί και συνεπώς θα δώσει το ισχυρότερο κίνητρο για τους επενδυτές στο να επενδύσουν επάνω του. Διότι στην τελική η οικονομία δεν είναι εξισώσεις και τεχνικές αναλύσεις αντιθέτως είναι καθαρά ψυχολογία και τακτική διπλωματία.

"Visit Greece And Live The Greek Debt"

"Anyone who looks hard at Greece’s debts and the interest rate it is paying on them can only conclude that, unless growth rebounds unexpectedly strongly, an eventual restructuring of Greek debt remains highly likely. The rescue package has merely bought time—three years, in effect, to contain the adverse consequences of a possible Greek default."

Περιοδικό Economist / Three years to save the Euro (15/04/2010)

Αρκετοί ίσως θεωρούν πως ζούμε, στην παρούσα περίοδο, ένα εφιάλτη οικονομικής φύσεως. Μισθοί μειώνονται, επιχειρήσεις κλείνουν, ρευστότητα σε μηδενικά επίπεδα κτλ. Πέραν τούτου, δεχόμαστε και σαν χώρα έναν πρωτόγνωρο διασυρμό από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης για την ανικανότητά μας να χρηματοδοτήσουμε ένα, αστρονομικού μεγέθους, χρέος αλλά και να χρεωθούμε, από τώρα, την ενδεχόμενη πτώση του ΕΥΡΩ. Στο όλο αυτό διάστημα τα spreads εκτινάχθηκαν, συνολικά μέχρι και σήμερα, στις + 200 μ.β. (σήμερα είναι στις 587 μ.β. από τις 335 μ.β. στις αρχές Μαρτίου) και ένα έντονο κερδοσκοπικό παιχνίδι ξεκίνησε με όπλο τα CDS spreads που ακολουθούν παρόμοια ανοδική πορεία. Ανασταλτικός παράγοντας σε όλο αυτό το κλίμα αβεβαιότητας και απαισιοδοξίας των αγορών απέναντι στην Ελλάδα, υπήρξαν και οι κατά καιρούς παρεμβάσεις της Ε.Ε., μέσω της κομισιόν, είτε με την επιβολή πακέτου μέτρων στην ελληνική οικονομία είτε με τον σχεδιασμό ενός πακέτου στήριξής για την χρηματοδότηση του ελληνικού χρέους. Το αποτέλεσμα; Ένα συνεχές σκαμπανέβασμα των spreads, η νέα υποβάθμιση από την Moody's που βαθμολογεί με Α3 πιστοληπτική ικανότητα την Ελλάδα από Α4, η καινούργια αναθεώρηση του ελλείμματος στο 13,6% του ΑΕΠ από το αρχικό 12,7% και γενικότερα η δημιουργία μιας κατάστασης που θυμίζει σκωτσέζικο ντους για τις αγορές.

Απο την στιγμή που η Ελλάδα έχει μπει για τα καλά στο χορό της ύφεσης, η έννοια του "οικονομικού κύκλου" σίγουρα επαναπροσδιορίζεται. Όταν παρεμβαίνει από την μία η κομισιόν και από την άλλη το ΔΝΤ με σχέδιο στήριξης της Ελλάδας, τα spreads και CDS υποχωρούν, το χρηματιστήριο ανακάμπτει και η ζήτηση των ελληνικών ομολόγων ανεβαίνει. Είμαστε δηλαδή σε οικονομική (ονομαστική) ανάκαμψη. Όταν όμως μέσα σε διάστημα μιας βδομάδας σπέρνονται φήμες και φόβοι γύρω από την ικανότητα της Ε.Ε. και του ΔΝΤ να ενεργοποιήσει αμέσως τον μηχανισμό στήριξης, τότε τα spreads και CDS ανεβαίνουν και πάλι, το χρηματιστήριο πέφτει μιας και συμβαίνει μαζική αποχώρηση κεφαλαίων από την Ελλάδα και ψύλλοι μπαίνουν ξανά στο αυτί των θεσμικών επενδυτών και κατόχων ελληνικών ομολογιακών τίτλων. Είμαστε δηλαδή σε οικονομική (ονομαστική) ύφεση. Γύρω λοιπόν από όλο αυτό το κλίμα η Ελλάδα εναλλάσσεται ανα βδομάδα μεταξύ δημοσιονομικής ανάκαμψης και ύφεσης, ανάλογα, πάντα..., με τις ορέξεις των κερδοσκόπων, της Ε.Ε., της Γερμανίας, των οίκων αξιολόγησης και του ΔΝΤ. Δεν υφίσταται πλέον κουβέντα περί ουσιαστικής ανάπτυξης και ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας μιας και δανειζόμαστε για να μην χρεοκοπήσουμε και σε συνδυασμό με το πάγωμα της αγοράς και της πραγματικής οικονομίας, η παραγωγή εξαλείφεται και ουσιαστικά διογκώνεται μακροπρόθεσμα το χρέος. Η Ελληνική κυβέρνηση θα συνεχίσει να περηφανεύεται για κάθε ίχνος δημοσιονομικής ανάκαμψης (με την πιο πάνω εξήγηση) ενώ παράλληλα ζει τον δικό της "μύθο" γύρω από την πραγματική συμβολή του ΔΝΤ (παραπέμπω στην ανάγνωση ενός πολύ ενδιαφέροντος άρθρου γύρω από το ΔΝΤ από τον φίλο blogger migkonomics - "Η περίπτωση του ΔΝΤ για την Ελλάδα").

Μήν απατάσθε όμως. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να χρεοκοπήσει ή τουλάχιστον δεν θα την αφήσουν ούτε οι κερδοσκόποι αλλά ούτε και η Ε.Ε. για του εξής τρεις βασικούς, κατά την γνώμη μου, λόγους:

Πρώτον, όσο αφορά του κερδοσκόπους σκεφτείτε πόσο έχουν κερδίσει και πόσο θα συνεχίσουν να κερδίζουν από την ιστορία των CDS (βλέπε άρθρο "ΠΕΡΙ SPREADS...") ειδικότερα και από την στιγμή που τα επίπεδα των CDS spreads έχουν ανέλθει στις 565 μ.β. από τις 485 μ.β. χθες!! Μιλάμε για μία αύξηση κοντά στο 16% μέσα σε ένα βράδυ, ενώ από τα αντίστοιχα επίπεδα στις αρχές Μαρτίου αύξηση περίπου 60% (ήταν στις 335 μ.β. περίπου). Ενδεικτικό του επιπέδου της κερδοσκοπίας που έχει στηθεί, τα αντίστοιχα spreads για το Ιράκ, βάσει του CMA Data Vision, κυμαίνονταν στις -200 μ.β. κάτω!! Δηλαδή πιο επισφαλές είναι το χρέος της Ελλάδας από εκείνο του Ιράκ και πιο συγκεκριμένα, για 10 εκατ. ευρώ χρέος το ιρακινό ασφάλιστρο είναι 465.000 ευρώ/χρόνο ενώ το ελληνικό ανέρχεται σε 565.000 ευρώ/χρόνο. Επομένως για ποιο λόγο να αφήσουν οι κερδοσκόποι την Ελληνική οικονομία να χρεοκοπήσει; Αφού μπορούν κάλλιστα, με κάθε παρέμβαση της Ε.Ε. και του ΔΝΤ, να αγοράζουν σε χαμηλά CDS και με την διάχυση φημολογιών περί πτώχευσης να πωλούν σε υψηλά CDS για πάρα πολλά χρόνια.

Δεύτερον, οι περισσότερες μεγάλες τράπεζες της ευρωζώνης κατέχουν, αυτήν την στιγμή, 120 δισ. ευρώ σε ελληνικά ομόλογα από τα οποία τα 70 δισ. αναφέρονται σε δημόσιο χρέος. Από αυτές τις τράπεζες το 40% εκπροσωπούνται απο Γερμανία και Γαλλία ενώ και πολλές άλλες έχουν μερίδα από το εν λόγω ποσό. Φανταστείτε λοιπόν σε περίπτωση χρεωκοπίας της Ελλάδας οι τράπεζες θα χάσουν μεγάλο ποσό από αυτά τα χρήματα, ενώ σε συνδυασμό με παράλληλη πτώση της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, θα ξεσπάσει μια καινούργια κρίση ρευστότητας που ενδεχομένως να οδηγήσει σε μια καινούργια κατάρρευση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος εφάμιλλης εκείνης των subprime δανείων στην Αμερική το 2008.

Και τρίτον, η χρεοκοπία της Ελλάδος θα έχει άμεσα αντίκτυπο στο ΕΥΡΩ. Και αυτό διότι, η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας θα επηρεάσει άμεσα την χρηματοδότηση του χρέους της Ισπανίας και της Πορτογαλίας με αποτέλεσμα να περάσουν και αυτές οι χώρες το φαινόμενο των "δημοσιονομικών κύκλων" και τελικά να καταρρεύσουν. Με 3 χώρες μέλη της ευρωζώνης χρεοκοπημένες, το ΕΥΡΩ να χάνει έδαφος έναντι του δολαρίου και τους επενδυτές να αναζητούν ένα ισχυρό νόμισμα να επενδύσουν, το ΕΥΡΩ ουσιαστικά θα καταρρεύσει και αυτό.

Με βάση λοιπόν και του τρεις αυτούς λόγους, τόσο οι κερδοσκόποι όσο και η Ε.Ε. θα συνεχίσουν να κρατούν την Ελλάδα στο σημείο που θέλουν δηλαδή σε ένα breaking point. Όσο και να διατυμπανίζουν τα διεθνή μέσα και οι οίκοι αξιολόγησης η Ελλάδα δεν πρόκειται να χρεοκοπήσει παρα μόνο όταν κάποια στιγμή φτάσει σε σημείο όπου οι κερδοσκόποι  θα την έχουν ξεζουμίσει πιστοληπτικά και οι ευρωπαίοι εταίροι μας θα μαχαιρώνονται μεταξύ τους για το ποιος κάνει, ουσιαστικά, κουμάντο στην Ο.Ν.Ε.. Μέχρι τότε και εν αναμονής του καλοκαιριού και της νέας τουριστικής σαιζόν υιοθετούμε σαν Έλληνες την νέα μας τουριστική καμπάνια: "Visit Greece and live the greek debt".

(Πηγή εικόνας www.adslgr.com)

ΗΜΕΡΑ ΕΥΡΩ-ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΩΝ

"Στόχος είναι και πιστεύουμε ότι θα συνεχίσουμε να δανειζόμαστε απρόσκοπτα από τις αγορές. Το μήνυμα σήμερα είναι ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το σύνολο των χωρών έχει, ήδη, αναγνωρίσει τις προσπάθειες που κάνει η χώρα, ιδιαίτερα μετά από τα αποτελέσματα εκτέλεσης του Προϋπολογισμού για το πρώτο τρίμηνο του 2010"

Απόσπασμα απο δηλώσεις του Υπουργού Οικονομίας κου Παπακωνσταντινου στις 11/04/2010 (πηγή Εφημερίδα "Καθημερινή")

Σε ημέρα γιορτής για το πρώτο βήμα διάσωσης του ΕΥΡΩ, μέσω της αντιμετώπισης της κρίσης της Ελλάδος, τείνει να γίνει η σημερινή. Ύστερα και από την τηλεδιάσκεψη που είχαν οι Υπουργοί Οικονομικών των χωρών της ευρωζώνης και μέλη του Eurogroup, συμφώνησαν, εν τέλει, σε ένα ενιαίο σχέδιο χρηματοδότησης του ελληνικού χρέους. Το σχέδιο μεταξύ άλλων προβλέπει την παροχή 3ετούς δανείου στην Ελλάδα ύψους 30 δισ. ευρώ με επιτόκιο 5%, σταθερό για τον 1ο χρόνο, ενώ τα ποσά που θα χορηγηθούν τα επόμενα χρόνια θα εξαρτηθούν με βάση το τότε υπάρχον οικονομικό τοπίο. Ενδεικτικά, στο δάνειο θα συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη της ευρωζώνης και το ύψος παροχής της κάθε χώρας θα καθορίζεται από την συμμετοχή της ως κεφάλαιο στην ΕΚΤ. Φυσικά αν αναλογιστούμε ότι το κριτήριο αυτό έχει να κάνει με το ύψος του ΑΕΠ της εκάστοτε χώρας τότε αυτό σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του δανείου θα είναι από την Γερμανία. Συμπληρωματικά στα παραπάνω, το ποσό του τελικού δανεισμού θα συμπληρωθεί με την προσθήκη 15 δισ. ευρώ από το ΔΝΤ (με επιτόκιο περίπου 2,8%), ως μέρος της αρχικής συμφωνίας του σχεδίου σταθερότητας και το οποίο όριζε σαν ποσοστό συμμετοχής στον δανεισμό της Ελλάδας, 2/3 από την ευρωζώνη και 1/3 από το ΔΝΤ.

Σε κατάσταση αναμονής μέχρι και αύριο μπαίνουμε πλέον μέχρι να δούμε και τις οριστικές γραμμές του συγκεκριμένου συμφώνου αλλά να δούμε και την αντίδραση των αγορών. Μέχρι στιγμής το μόνο πράγμα που ακούγεται σαν feedback από την ανακοίνωση αυτή, είναι κυρίως ευχαριστίες και καλά λόγια από μεριάς υπουργών και του Προέδρου της Κομισιόν για τον αποτελεσματικό συντονισμό στην λήψη της, εν λόγω, απόφασης. Σε αυτό το σημείο θα τολμήσω να κάνω μία πρόβλεψη... ενδεχομένως και εάν και εφόσον το επιλέξει η Ελλάδα, να γίνει μέσα στον χρόνο ενεργοποίηση του 3ετούς αυτού δανείου και έτσι να μπορέσει η χώρα μας να δανειστεί για να καλύψει της ταμειακές της ανάγκες.  Οι πιστωτές μας θα καθησυχαστούν, τα spreads και τα CDS spreads θα υποχωρήσουν, το ΕΥΡΩ θα ανακάμψει και η Ελλάδα για άλλη μια χρονιά θα βγει καθαρή. Στον δεύτερο χρόνο φήμες θα ξανά οργιάσουν ότι το χρέος δεν μειώνεται απλά ανακυκλώνεται και ενδεχομένως να διογκώνεται με αποτέλεσμα και πάλι οι πιστωτές να ανησυχούν, τα spreads να εκτινάσσονται και πάλι στα ύψη και το ΕΥΡΩ να μπαίνει και πάλι σε τροχιά αμφισβήτησης. Και να εξηγήσω το γιατί...

Ο δανεισμός θα γίνει σε επιτόκιο 5% το οποίο, όλως τυχαίως..., απέχει μόλις 1,23 ποσοστιαίες μονάδες απο το επιτόκιο που επικρατούσε σε ελληνικούς ομολογιακούς τίτλους πριν από 1,5 μήνα δηλ. 6,23% και το οποίο οι περισσότεροι κυβερνητικοί και οικονομικοί παράγοντες το θεωρούσαν σκέτη τοκογλυφία. Συνεπώς δεν πρόκειται για δανεισμό με ευνοϊκότερους όρους μιας και το κόστος δεν έχει μεταβληθεί σημαντικά. Επίσης το γεγονός ότι με παρόν πακέτο μέτρων που έχει επιβάλει η Κομισιόν δεν υπάρχουν σημάδια ουσιαστικής ανάπτυξης τουλάχιστον για τα επόμενα 3 χρόνια, σημαίνει ότι δανειζόμαστε, με υψηλό και πάλι κόστος, ενώ στην ουσία δεν μπορούμε να παράγουμε με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν τα ελλείμματα και έτσι να διογκώνεται και το χρέος μακροπρόθεσμα. Αυτό θα δημιουργήσει δυσμενέστερες συνθήκες στο ελληνικό οικονομικό τοπίο και εν τέλη, εάν τηρηθεί πιστά η συμφωνία για τα μελλοντικά ποσά δανεισμού, θα αυξήσει το επιτόκιο τουλάχιστον κατά 2%. Από την άλλη έχουμε το ΔΝΤ που δίνει δάνειο 15 δισ. ευρώ με 2,8% επιτόκιο για 3 χρόνια. Αυτό είναι αρκετά δελεαστικό (και πιο γρήγορο σε διαδικασίες) αλλά και εδώ απαιτούνται θυσίες. Αν όχι σε μισθολογικά θέματα, σε θέματα όμως με το ασφαλιστικό και τις συντάξεις σίγουρα θα έχουμε αναπροσαρμογές μεγάλες και το σίγουρο είναι ότι το ΔΝΤ θα έρθει με συγκεκριμένη ατζέντα. Όπως και να 'χει το ζήτημα και πάλι η Ελλάδα έχει εγκλωβιστεί σε ένα δίχτυ βαθειάς νομισματικής και τελικώς δημοσιονομικής εξάρτησης από το εξωτερικό.

Εν κατακλείδι, ποια θα μπορούσε να ήταν η λύση; Στην προκειμένη περίπτωση, κατά την γνώμη μου, δεν υφίσταται καμία άριστη λύση. Το σίγουρο είναι ότι και οι 2 περιπτώσεις , Ε.Ε. και ΔΝΤ, κρύβουν παγίδες και θα πρέπει να αποτελέσουν μόνο λύσεις έσχατης ανάγκης. Πρέπει σίγουρα η Ελλάδα και η κυβέρνηση να μπορέσει έστω και τώρα να δημιουργήσει έδαφος για, έστω και απειροελάχιστη, ανάπτυξη και να θέσει σαν στόχο να καλύψει πρώτα το έλλειμμα και μετά το χρέος της. Μια χώρα που δεν παράγει τίποτα και δεν καλύπτει τα ελλείμματα της ενώ, συγχρόνως, δανείζεται με υψηλό επιτόκιο το μόνο που καταφέρνει είναι να καλύψει μέρος του παλαιού χρέους και να το αντικαθιστά με ένα άλλο  υψηλότερο (απόρροια του υψηλότερου επιτοκίου). Άρα ας εκμεταλλευτούμε την συμφωνία αυτή αλλά με όρους δημοσίων σχέσεων (να εκμεταλλευτούμε τον απόηχο της συμφωνίας) έτσι ώστε να πετύχουμε χαμηλότερα επίπεδα spreads για τον επόμενο μήνα, αλλά και παράλληλα να δημιουργήσουμε και το κατάλληλο έδαφος για ανάπτυξη έτσι ώστε να μετατρέψουμε τον δανεισμό σε αποτελεσματικό μέτρο για την κάλυψη του χρέους και τον δραστικό περιορισμό των ελλειμμάτων. Η σημερινή μέρα είναι μια μέρα καθαρά ευρώ-ευχαριστιών όπου όλα τα κράτη μέλη έκατσαν μαζί σε ένα τραπέζι και συνέβαλαν προκειμένου να σωθεί, έστω και προσωρινά, το ενιαίο νόμισμα. Ας ελπίσουμε ότι και η Ελλάδα θα μπορέσει επιτέλους να διαχειριστεί έξυπνα το όπλο για τον δανεισμό της που αυτήν την φορά εμφανίζεται γεμάτο. 

(Πηγή εικόνων "Καθημερινή")

An Ιnconvenient... Financial... Truth

"Ο καλπασμός του spread πάνω από τις 400 μ.β. δεν δικαιολογείται από λεπτομέρειες. Ίσως κρύβει κάτι πολύ σημαντικό, όπως ίσως η συνολική αμφισβήτηση του ευρώ από ορισμένους κύκλους, ή της ικανότητας της Ελλάδας να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της έστω και με μεγάλο κόστος"

Εφημερίδα "Ναυτεμπορική" (08/04/2010)

Τί και αν οι ευρωπαίοι εταίροι μας συμφώνησαν σε ένα ενιαίο σχέδιο πλεύσης; Τί και αν μετά και την προσθήκη του ΔΝΤ στην κουβέντα επήλθε πρόσκαιρη ανάκαμψη στις χρηματαγορές και εκτόνωση στα spreads; Όλα ήταν "μάταια" και μπαλώματα σε μια κατάσταση που, απ' ότι φαίνεται, είναι ένας φαύλος κύκλος. Όλα συνηγορούν στο γεγονός ότι τελικά η Ελλάδα θα πληρώσει πολύ ακριβά την ασυνέπειά της και αυτό διότι τώρα δεν αντιμετωπίζει τους σκεπτικιστές ευρωπαίους ηγέτες της κομισιόν, αλλά και το κύμα κερδοσκοπίας μέσω των συμβολαίων CDS, που κτύπησαν φλέβα χρυσού με το ελληνικό δημόσιο χρέος. Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους εξάλλου. Η άκαμπτη στάση της Γερμανίας, η συνεχής υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από τους ξένους οίκους αξιολόγησης, τα συνεχή αρνητικά δημοσιεύματα του ξένου τύπου και το κερασάκι στην τούρτα, οι φήμες που θέλουν παράγοντες της κυβέρνησης να διαρρέουν προς τα έξω αρνητικές πληροφορίες περί αδυναμίας της Ελλάδος να χρηματοδοτήσει το χρέος της. Όλα αυτά όχι μόνο αναιρούν το ήδη εύθραυστο κλίμα ,που δημιουργήθηκε ύστερα από την συμφωνία της Κομισιόν γύρω από το σχέδιο στήριξης, αλλά εντείνουν  ακόμα περισσότερο το έδαφος για κερδοσκοπικές επιθέσεις απέναντι στην Ελλάδα και εν τέλη στο ίδιο το ΕΥΡΩ.

Ας ξεκινήσουμε από το σχέδιο σταθερότητας. Ουσιαστικά νικητής από την σύνοδο κορυφής δεν ήταν ούτε η ίδια η Ε.Ε., ούτε ο Παπανδρέου, ούτε και ο Σαρκοζί. Ήταν μία καθαρή νίκη της Μέρκελ και του Γερμανικού άξονα που θέλει την Γερμανία, να διατηρεί τα προκλητικά πλεονάσματα στα ισοζύγια πληρωμών της, την Ελλάδα να συνεχίζει να είναι ένα "σκυλί" πεινασμένο στα πόδια των Γερμανών και το ΔΝΤ να παίρνει δειλά δειλά κομμάτι από την νομισματική μερίδα της Ο.Ν.Ε.. Το εν λόγω σχέδιο ουσιαστικά κλείνει το μάτι σε εξωκοινοτικούς οργανισμούς, όπως το ΔΝΤ, να παρέμβουν σε χώρα κράτος μέλος και να δώσουν στήριξη σε ξένο νόμισμα και ενδεχομένως να επιβάλουν μέτρα που θα αντιβαίνουν στην δημοσιονομική και νομισματική προσαρμογή της ευρωζώνης. Με δεδομένο και  το γεγονός ότι κάθε προσφυγή στο ΔΝΤ, εμμέσως, απαιτεί την έγκριση των αμερικανών (καθότι έχουν δικαίωμα VETO σε κάθε έκκληση χρηματοδότησης), αμέσως καταλαβαίνουμε ότι μπαίνει και ξένος στα χωράφια μας... Το σίγουρο είναι ότι όλη αυτή η κατάσταση θα επηρεάσει έντονα την εμπιστοσύνη της παγκόσμιας αγοράς απέναντι στο ΕΥΡΩ (η ισοτιμία είναι 1,3308$) και που ενδεχομένως να οδηγήσει σε οριστική πτώση του. Αυτό είναι ένα λογικό σενάριο καθώς, όπως έχει επισημάνει και στο παρελθόν ο νομπελίστας οικονομολόγος Μίλτον Φρίντμαν, οι θεσμικοί επενδυτές προτιμούν να επενδύσουν σε ένα νόμισμα το οποίο διακρίνεται από σταθερότητα συναλλαγματική αλλά και πολιτική. Στην περίπτωση του ΕΥΡΩ μάλλον δεν ισχύει κάτι τέτοιο, καθώς όσο η Κομισιόν ταλαντεύεται ανάμεσα σε 2 άξονες οικονομικής πολιτικής και αναλώνεται σε παιχνίδια πολιτικής τακτικής και ελιγμών και δεν υιοθετεί μία ενιαία στάση, αποδυναμώνει το ίδιο το νόμισμα. Η ενδεχόμενη, υποθετικά, πτώχευση της Ελλάδος θα επιταχύνει την διαδικασία απαξίωσης του ΕΥΡΩ.

Από την άλλη μεριά, αυτήν των κερδοσκόπων, έχουμε τα παιχνίδια που στήνονται με τα περίφημα CDS spreads (βλέπε άρθρο ΠΕΡΙ SPREADS...) που έχουν πάρει την ανηφόρα την στιγμή που η Ευρώπη διχάζεται. Ενδεικτικά αναφέρω ότι βάσει στοιχείων της έκθεσης της CMA για τα ελληνικά ασφάλιστρα δημοσίου χρέους, η Ελλάδα συγκαταλέγεται ανάμεσα στις δέκα πίο επικίνδυνες από μεριάς χρέους. Συγκεκριμένα το spread  για την Ελλάδα ανέρχεται στις 335 μ.β. για το 1ο τρίμηνο του 2010 ενώ σήμερα σκαρφαλώνει στο επίπεδο των 448 μ.β. (που σημαίνει ότι για κάθε 10 εκατ. ευρώ χρέους το ασφάλιστρο είναι 448.000 ευρώ) και είναι η μοναδική χώρα κράτος μέλος της Ε.Ε. που συγκαταλέγεται στην, εν λόγω, λίστα. Φυσικά είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι με την αβεβαιότητα των αποτελεσμάτων που θα έχει ενδεχόμενη εφαρμογή του σχεδίου σταθερότητας, την συνεχή υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από ξένους οίκους, τα spreads να ανέβουν ακόμα περισσότερο αφού η υπάρχουσα κατάσταση δίνει την κατάλληλη δικαιολογία σε κερδοσκοπικά funds να πιέσουν τα επίπεδα των συμβολαίων CDS ακόμα περισσότερο.

Όλα αυτά έδωσαν και θα συνεχίσουν να δίνουν τροφή σε κερδοσκόπους να διαιωνίζουν μία κατάσταση τοξική για την αγορά. Πολύ αργά ο κος Τρισέ παρενέβη και επεσήμανε ότι θα γίνει δεκτή η κατάθεση ομολόγων χαμηλής πιστοληπτικής αξίας από την ΕΚΤ και ότι θα καταρτισθεί όργανο αξιολόγησης των ευρωπαϊκών οικονομιών και του ΕΥΡΩ. Ο λύκος πλέον έχει μπει μέσα στο χωράφι και κατατρώει ότι μπορεί και όσο είναι ελεύθερος. Το ΕΥΡΩ κινδυνεύει και όλοι υποκλίνονται στα πόδια της καγκελαρίου Μέρκελ η οποία απ' ότι φαίνεται θα είναι ο επόμενος Ιούλιος Καίσαρας που θα μετατρέψει την Ο.Ν.Ε. από δημοκρατική νομισματική ένωση σε δικτατορία νομισματικής και δημοσιονομικής προσαρμογής με τα γερμανικά στάνταρ. Όπως ο Al Gore στο Inconvenient Truth κατέθεσε τις ανησυχίες του πληθυσμού για το περιβάλλον, έτσι και εδώ η αγορά δείχνει το αντίστοιχο inconvenient financial truth για τα γεγονότα που διαδραματίζονται. Η αλήθεια μπορεί να πονάει αλλά επιμονή της Ε.Ε. να ικανοποιήσει τα καπρίτσια του εκάστοτε ηγέτη και να παραβλέπει τα πραγματικά προβλήματα στο εσωτερικό της, θα την οδηγήσει σε αδιέξοδο και όταν φτάσει εκεί οι αποφάσεις που θα πάρει μπορεί να είναι οι σωστές αλλά θα είναι αργά, το ΕΥΡΩ θα είναι παρελθόν...

(Πηγή εικόνων "Ναυτεμπορική")

ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΤΩΧΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ

"Δίνουμε μάχη ενάντια στο τεράστιο έλλειμμα αξιοπιστίας της χώρας μας. Της χώρας μας που στα μάτια των πιστωτών της όχι μόνο δεν καταφέρνει να ελέγχει τα δημόσια οικονομικά της, αλλά μέχρι πολύ πρόσφατα έκρυβε το μέγεθος του προβλήματος"
Γ. Πεταλωτής από το δελτίο τύπου για το νέο πακέτο μέτρων της κυβέρνησης 03/03/2010

Τα πρόσθετα μέτρα ανακοινώθηκαν, τα spreads υποχώρησαν στις 285 μ.β., το ΕΥΡΩ ανέκαμψε έναντι δολαρίου κατά 1,371 μονάδες, ΔΝΤ και ΕΚΤ είναι ευχαριστημένοι και η Μέρκελ επίσπευσε την συνάντησή της με τον Παπανδρέου την Παρασκευή. Από ότι φαίνεται είναι όλοι ευχαριστημένοι και όλα σιγά σιγά μπαίνουν στην θέση τους. Εκτός όμως από τον ελληνικό λαό που μόνο ικανοποιημένος, με την όλη τροπή, δεν είναι. Το βιοτικό επίπεδο πέφτει, οι καταθέσεις στις τράπεζες θα πέσουν, η κατανάλωση θα πέσει και το κερασάκι στην τούρτα, η ανακοίνωση του κου Σόιμπλε, υπουργού οικονομικών της Γερμανίας, ότι δεν υφίσταται θέμα στήριξης της ελληνικής οικονομίας αφού τέτοιο αίτημα δεν έχει κατατεθεί. Και η ελληνική πλευρά περιμένει... Μάλλον στο περίμενε θα μείνει και αυτό διότι ,τα μέτρα αυτά ποτέ καμία χώρα και καμία κυβέρνηση δεν θα τολμούσε να πάρει και πόσο μάλλον για να βρει διέξοδο από την κρίση. Προσωπικά θεωρώ πώς, το όλο πακέτο μέτρων είναι καθαρά ένα πλιάτσικο και μια αρπαχτή του κράτους (και εμμέσως της Ε.Ε.) εναντίον του πολίτη με σκοπό την αποπληρωμή των τοκοχρεολυσίων του ήδη υπέρογκου δημοσίου χρέους. Τα μέτρα αυτά δεν αποσκοπούν σε αύξηση των δημοσιονομικών στοιχείων της χώρας πόσο μάλλον για αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης και του Α.Ε.Π., αντιθέτως συρρικνώνουν τις ωφέλιμες δαπάνες του δημοσίου, μειώνουν την κατανάλωση, μειώνουν το βιοτικό επίπεδο των πολιτών και αυξάνουν την κοινωνική και εισοδηματική ανισότητα. Και ας δούμε το γιατί.

Από τα πρόσθετα μέτρα που ανακοινώθηκαν σήμερα από την κυβέρνηση, θα σχολιάσω μόνο τα πολύ βασικά. Οπότε έχουμε:

• περικοπή του 14ου και του 13ου μισθού στο δημόσιο τομέα κατά 30%

• 12% περικοπή των πάσης φύσεως επιδομάτων δημοσίου (εξαιρούνται τα οικογενειακά επιδόματα, κίνητρο αποδόσεων και επίδομα μεταπτυχιακών σπουδών)

• Αύξηση 2% του ΦΠΑ στο μεγάλο κλιμάκιο, από το 19% στο 21%. Ο ΦΠΑ αυξάνεται επίσης από το 4,5% στο 5%, από το 9% στο 10%

• «Πάγωμα» όλων των συντάξεων – δεν επηρεάζονται τα επιδόματα γιορτών και αδείας

• Αύξηση 8 λεπτά στην τιμή της βενζίνης, αύξηση 3 λεπτά στο πετρέλαιο κίνησης. Παραμένουν ίδιες οι τιμές στο πετρέλαιο θέρμανσης.
  

Ανήκουστο το να κοπούν, περίπου όσο ένας μισθός συνολικά, τα δώρα Πάσχα και Χριστουγέννων αλλά και το επίδομα αδείας, μέτρα και δικαιώματα που έχουν αποκτηθεί από το 1826!!! Ειδικά από την στιγμή που η συνολική δαπάνη για τα, εν λόγω, επιδόματα είναι το 0,3% του Α.Ε.Π. Το ίδιο ισχύει και για τα επιδόματα πάσης φύσεως για το δημόσιο - 0,2% του Α.Ε.Π. Τα επιδόματα αυτά όσο περίεργο και αν φαίνεται σε κάποιους, αποτελούν το πραγματικό εισόδημα διαβίωσης για κάθε πολίτη - δημόσιο υπάλληλο και αυτό διότι από τις ακαθάριστες αποδοχές που λαμβάνει, μόνο ένα ποσοστό από τις καθαρές αποδοχές μπαίνει στα ταμεία του νοικοκυριού αφού έτσι και αλλιώς ο δημόσιος υπάλληλος φορολογείται στην πηγή του εισοδήματος. Τα υπόλοιπα λεφτά προέρχονται από επιδόματα τέτοιου τύπου και που θα χρησιμοποιηθούν για δαπάνες διαβίωσης. Από την άλλη, έχουμε το ΦΠΑ που έχει αυξηθεί τα τελευταία 3 χρόνια κατά 3% διαδοχικά. Με το επίπεδο των 21% επί της τελικής τιμής του προϊόντος μειώνονται στο ελάχιστο τα κίνητρα για κατανάλωση ενώ ξαναμπαίνει στο προσκήνιο και το ενδεχόμενο του πληθωρισμού. Από την στιγμή που θα συμβεί αυτό η αγορά θα πέσει κατακόρυφα τα περιθώρια κέρδους θα μειωθούν, αν όχι θα εξαφανιστούν, και η επιχειρηματική δραστηριότητα θα μειωθεί και αυτή. Με λίγα λόγια θα σταματήσει να δουλεύει ο λεγόμενος "πολλαπλασιαστικός" μηχανισμός της αγοράς και σε συνδυασμό με την έλλειψη κινήτρων για ιδιωτικές επενδύσεις θα περάσουμε σε νέο κύκλο ύφεσης.

Όσο αφορά τις συντάξεις, είναι κοροϊδία και μόνο το γεγονός ότι δεδουλευμένα μίας ζωής αντί να δίδονται σε ομάδες ευπαθείς και κοινωνικά ευαίσθητες, πάνε για την αποπληρωμή ενός χρέους που είναι το τέκνο μιας σωρείας διεφθαρμένων πολιτικών του παρελθόντος και του παρόντος. Μόλις το 0,2% του Α.Ε.Π. αντιστοιχεί η εν λόγω αύξηση στις συντάξεις. Και ρωτώ το εξής: με μία γενναία μείωση της τάξης του 15% στις αποδοχές των βουλευτών καθώς και μία αντίστοιχη μείωση 30% των επιδομάτων των υπαλλήλων της βουλής δεν θα ήταν αρκετή για να δοθεί μία αύξηση 1,5% στις συντάξεις και να μείνει και ένα ποσοστό για τα έσοδα του κράτους; Σαφώς και θα μπορούσε αλλά σε περιόδους κρίσης και ύφεσης είναι εύκολο πράγμα απ' ότι φαίνεται να θυσιάζονται κοινωνικές ομάδες για το "καλό" της πατρίδας και για την ικανοποίηση των ευρωπαίων εταίρων μας.

Για να καταλήξουμε και στον φόρο των καυσίμων. Ανέκαθεν η Ελλάδα, όσο αφορά την αγορά καυσίμων, πάντα πήγαινε κόντρα στις τάσεις των διεθνών αγορών. Από την στιγμή που επήλθε ισορροπία στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου πριν από 2 χρόνια, όταν η τιμή από τα 100$ το βαρέλι κατέληξε στα 75$, η εγχώρια αγορά συνέχισε το ράλι των τιμών με ελάχιστες υποχωρήσεις στις τιμές, της τάξης του 1-1,5% περίπου. Το κύμα της αισχροκέρδειας σε ένα κλάδο λίγο πολύ "κλειστό" όχι μόνο δεν σταμάτησε αλλά συνέχισε και με την ανοχή του κράτους. Ο φόρος που επιβάλλεται τώρα όχι μόνο δεν θα διορθώσει το πρόβλημα αλλά θα επιδεινώσει και την κατανάλωση καυσίμων και έμμεσα θα συμβάλει στην απότομη πτώση της αγοράς αυτοκινήτου. Η μέθοδος της έμμεσης φορολόγησης αναπόφευκτα πέφτει πάντα στις πλάτες του καταναλωτή απλά τώρα θα γίνει για το καλό του κράτους και για την ικανοποίηση των Βρυξελλών.

Τι θα μπορούσε να γίνει εναλλακτικά; Θεωρώ πως οι λύσεις που θα μπορούσε να ακολουθήσει η κυβέρνηση θα μπορούσαν να ήταν λιγότερο επιφανειακοί και περισσότερο ουσιαστικοί. Δηλαδή, θα μπορούσε να μείωση αρκετά τις δαπάνες της με ένα ευέλικτο πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων των πιο δαπανηρών ΔΕΚΟ. Έτσι οι εν λόγω επιχειρήσεις θα μπορούσαν να οργανωθούν με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να αποδίδουν την πραγματική τους αξία σε απόδοση στο Α.Ε.Π. καθώς και να στελεχώνονται με άτομα που θα έχουν σαν κίνητρο την ανάπτυξη και την μεγέθυνση της εκάστοτε ΔΕΚΟ και όχι την πολιτική του ρουσφετιού. Από την άλλη, σε ενδεχόμενο απολύσεων οι εν λόγω υπάλληλοι θα μπορούσαν να απορροφηθούν σε οργανισμούς του δημοσίου που έχουν έντονη ανάγκη για στελέχωση Επίσης κατάργηση της μονιμότητας, θα έδινε το σωστό κίνητρο σε υπαλλήλους που έχουν όρεξη να δουλέψουν και να αποδώσουν, να στελεχώσουν σωστά τις δημόσιες υπηρεσίες και ταυτόχρονα να πετάξει έξω από τον κλάδο υπαλλήλους - δεινόσαυρους και υπαλλήλους που δεν αποδίδουν και επιβαρύνουν, με το μισθό τους τις δαπάνες για μισθούς στο δημόσιο. Έτσι θα ήταν περιττή η μείωση σε μισθούς και επιδόματα ή τουλάχιστον θα ήταν λιγότερη, της τάξης του 3 - 5%. Κατάρτιση ,ενδοϋπηρεσιακώς, ειδικών προγραμμάτων ετήσιας αξιολόγησης στελεχών και υπαλλήλων του δημοσίου έτσι ώστε να δίδονται τα κίνητρα για βελτίωση της αποδοτικότητάς τους και ευρύτερα στην βελτίωση των παρεχόμενων, από το δημόσιο, υπηρεσιών που θα βοηθήσουν στην ευελιξία πολλών διαδικασιών. Με αυτό τον τρόπο και το κόστος του δημόσιου τομέα περιορίζεται όχι μέσω των βίαιων περικοπών και παγώματος μισθών αλλά μέσω του ισομερισμού του κόστους. Επίσης αν η επιβολή ΦΠΑ σε μεγαλύτερη κλίμακα είναι επιβεβλημένη, τότε πρέπει να δημιουργηθούν και αντίστοιχα κίνητρα σε επιχειρήσεις προκειμένου να κρατηθούν οι ιδιωτικές επενδύσεις σε υψηλά επίπεδα και έτσι να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της χώρας.

Για να κλείσω, τα μέτρα ενδεχομένως να δώσουν έσοδα στο κράτος και ενδεχομένως να καλύψουν σε 2-3 χρόνια το έλλειμμα (διότι ας μη γελιόμαστε σε τέτοιο χρονικό ορίζοντα παίζει η Ελλάδα). Το θέμα όμως είναι να γίνει αυτό ΄προκειμένου να πετύχουμε και ανάπτυξη και όχι για φανούμε καλά παιδιά απέναντι στην Ε. Ε.. Όπως έχω τονίσει και σε προηγούμενο άρθρο μου (βλ. ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ DEBATE) η επίτευξη των οικονομικών μας συμφερόντων και η ανάπτυξη της χώρας θα πρέπει να είναι το κύριο μέλημα της εκάστοτε κυβέρνησης. Η προσφυγή σε μέτρα που είναι κατά της πτώχευσης και υπέρ της φτώχειας οδηγούν σε πάγωμα της αγοράς και εξαφάνιση της ανάπτυξης Θα τολμήσω να κάνω μία πρόβλεψη για την οποία μακάρι να βγω ψεύτης. Με το παρόν πακέτο μέτρων το έλλειμμα θα καλυφθεί αλλά με την ασύμμετρη πτώση της ανάπτυξης θα ξαναμπούμε σε νέο κύκλο ύφεσης και τελικά θα καταλήξουμε σε αυτό που τώρα "φρενάρουμε", την πτώχευση. Δεν είναι ακόμα αργά, επιλογές ακόμα υπάρχουν αφού όλα εξαρτώνται από την θέληση της παρούσας κυβέρνησης να πιάσει τον ταύρο από τα κέρατα και να πάψει να γίνεται συνεχώς το σκυλάκι της Ε. Ε.

(πηγή εικόνων "Ναυτεμπορική")

ΤΟ ΧΑΜΕΝΟ ΟΜΟΛΟΓΟ

«Μπροστά σε ένα πρωτόγνωρο για την ευρωζώνη φαινόμενο, γίναμε πειραματόζωο σε μία μάχη της Ευρώπης και των διεθνών αγορών... Η Ε.Ε. έδωσε την πολιτική και θεσμική της στήριξή. Στη μάχη απέναντι στην ψυχολογία της αγοράς υπήρξε το λιγότερο άτολμη»
Απο τον λόγο του Πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου στο Υπουργικό Συμβούλιο 12/02/2010

Τελικά από ότι φαίνεται το σήριαλ με την χρηματοδότηση της Ελλάδας καλά κρατεί. Συνεχίζουμε να βλέπουμε μια πρωτοφανή αδράνεια από την Ε. Ε. καθώς πληθαίνουν οι φωνές που θέλουν την Ελλάδα, τελικώς, να εισπράττει οικονομική βοήθεια από το I.M.F.. Και ενώ, παράλληλα, με την συνεχή πτώση του ευρώ (υποχώρησε στα 1,3563$ με άνοιγμα στα 1,3691$) συνεχίζονται και οι αιχμές, από εξω-κοινοτικά ΜΜΕ, για ασταθές οικονομικό τοπίο στην ευρωπαϊκή κεφαιλαιγορά και έτσι να δημιουργείται ένα κλίμα έντονης ανησυχίας Τελικώς το ελληνικό 10-ατές ομόλογο αρχίζει να χάνεται ξανά, καθώς η κατρακύλα ξανάρχισε με αύξηση των spreads στις 275 μονάδες βάσης (πριν από 3 μέρες είχαν υποχωρήσει στις 271 μ. β. έναντι του γερμανικού bund) και μάλλον θα χρειαστούμε την βοήθεια του Ρόμπερτ Λάγκτον (τον ήρωα από τα βιβλία του Dan Brown) προκειμένου να το ξαναφέρουμε στο φως των θεσμικών επενδυτών.

Από την μία, φυσικά, είναι και κάπως κατανοητή η απροθυμία των χωρών μελών της Ε. Ε. να χρηματοδοτήσουν την προσπάθεια της Ελλάδας, καθώς τα λεφτά που θα δοθούν πρέπει να τα πληρώσουν οι φορολογούμενοι της εκάστοτε χώρας. Αυτό θα αποτελούσε μεγάλο πολιτικό κόστος για κυβερνήσεις ασταθείς, όπως εκείνη της Γερμανίας ή της Γαλλίας. Από την άλλη όμως η Ε. Ε. έχει χρέος, όχι απαραίτητα απέναντι στην Ελλάδα, να προστατέψει το ΕΥΡΩ, που δέχεται τεράστια κερδοσκοπική επίθεση τις τελευταίες μέρες και έχει σαν αποτέλεσμα την κατρακύλα του έναντι του δολαρίου. Αυτός φυσικά είναι και ο σκοπός της νομισματικής ένωσης, όπως η Ο.Ν.Ε., να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για να θωρακίσει το νόμισμα αλλά και να το κάνει ανταγωνιστικό στην παγκόσμια αγορά συναλλάγματος Όμως φαίνεται πως η λέξη, ορθολογικότητα (πάνω στην οποία βασίζεται η οικονομική επιστήμη) λείπει από το λεξιλόγιο των Ευρωπαίων Επιτρόπων, αφού δεν είναι δυνατόν να βλέπουν το νόμισμα να δέχεται πιέσεις και μια χώρα, κράτος μέλος, να κινδυνεύει με πτώχευση και να εξακολουθούν να μπαίνουν σε ένα debate ζητήσεων για το αν θα πρέπει να στηρίξουν το ελληνικό ομόλογο. Γίνονται ακόμα και κουβέντες του τύπου, να δανειστεί η Ελλάδα από το I.M.F.. Να θυμίσω στους κυρίους επιτρόπους το γεγονός ότι, στο I.M.F. υπάρχει ρήτρα που ορίζει ότι οι Η.Π.Α. έχουν το δικαίωμα για veto σε κάθε έκκληση διεθνούς χρηματοδότησης Έτσι εάν υποθέσουμε ότι η Ελλάδα απευθύνεται στο I.M.F. τότε υπάρχει μεγάλο ενδεχόμενο να μπει για τα καλά στην Ευρωπαϊκή οικονομία η επίδραση του Αμερικανικού Άξονα. Άρα η λύση του I.M.F. πρέπει να απορριφθεί. Η άλλη λύση που προτείνεται είναι εκείνη του Ευρω-ομολόγου. Η πρόταση αυτή θα μπορούσε να είναι εφικτή και βιώσιμη αφού έτσι θα ισχυροποιούνταν περισσότερο η έννοια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, παράλληλα, θα μείωνε και τα επιμέρους spreads των κρατών μελών. Το θέμα είναι όμως ότι αυτή η πολιτική σίγουρα θα συναντήσει πολλές αντιδράσεις από Ευρωπαίους και μη τραπεζίτες που το μόνο που έχουν στο μυαλό είναι να κερδοσκοπήσουν από το σκαμπανέβασμα των spreads (ήδη πρόταση απόρριψης ενός τέτοιου ομολόγου προήλθε από τον κο Stark κορυφαίο αξιωματούχο της ΕΚΤ). Τελικώς η λύση που απομένει είναι μόνο η συντονισμένη προσπάθεια της Ε. Ε. να χρηματοδοτήσει την Ελλάδα με απώτερο σκοπό πλέον να σώσει και το ΕΥΡΩ.

Καταλήγοντας μπορούμε να πούμε ότι από το 2001 και μετά η τύχη της Ελλάδας είτε το θέλουν κάποιοι είτε όχι συμβαδίζει με την τυχή της Ε. Ε. και του ΕΥΡΩ. Από την στιγμή που κινδυνεύει με κατάρρευση η χώρα μας το ίδιο συμβαίνει και το ΕΥΡΩ. Αν έχουν "θυμώσει" τόσο πολύ οι Ευρωπαίοι εταίροι μας με την κατάσταση αυτή, τότε καλά θα κάνουν να υποχωρήσουν προς το παρόν και να κάτσουν να σκεφτούν ώριμα και πάνω απ όλα ψύχραιμα. Πρέπει να ενισχυθεί το "χαμένο" ελληνικό ομόλογο και αφού αντιστραφεί η όλη κατάσταση ας κάτσει σε επίπεδο συνόδου κορυφής να αναθεωρήσει τους κανόνες που θα διέπουν στο μέλλον την Ο.Ν.Ε.. Η Ελλάδα μπορεί να φέρει τις ευθύνες τις για την άθλια δημοσιονομική κατάσταση της οικονομίας της, αλλά δεν ευθύνεται αποκλειστικά για την κατρακύλα του ΕΥΡΩ (η Ελλάδα αποτελεί το 2,1% της Ευρωπαϊκής Οικονομίας) όμως το γεγονός ότι αποτελεί κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης της δίνει το δικαίωμα να ζητήσει βοήθεια έτσι ώστε να μην φέρει το τελειωτικό κτύπημα στην Ευρωζώνη. Από την άλλη η Ε. Ε. οφείλει να βοηθήσει όπως έκανε και με τις τράπεζες το 2009 (και οι οποίες τώρα στρέφονται ενάντια στο ΕΥΡΩ) και να βρει βιώσιμη λύση, να ενδυναμώσει το ρόλο της Eurostat (για να μην ξαναυπάρξουν πλασματικά στατιστικά στοιχεία) και να ξαναπροσδιορίσει τον ρόλο της και την ταυτότητά της σαν νομισματική ένωση διαφορετικά μαζί με το ομόλογο θα "χαθεί" και το ΕΥΡΩ.

(Πηγή εικόνων "Ναυτεμπορική")