ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

"For peripheral Europe to avoid another more severe debt crisis down the line, one that would likely prove fatal to their euro membership, these countries need to be able to shake off the bulk of their debt burdens and at the same time be allowed to nurse their economies back to health. But the only way this will happen is for core Europe, particularly Germany, to share substantially in the periphery's pain. The richer countries would have to forgive a hefty amount of peripheral Europe's debt or, alternatively make them equally large transfer payments"- Germany Won't Fancy the Pain Game / Allen Mattich - Wall Street Journal

Το σήριαλ της Ευρώπης καλά κρατεί. Ύστερα και από άρνηση της Γερμανίας στην πρόσφατη σύνοδο του Ecofin / Eurogroup, να υποστηρίξει την αναδιάρθρωση του μηχανισμού διάσωσης προβληματικών χωρών μελών, οι αγορές και πάλι έγιναν νευρικές με αποτέλεσμα την άνοδο και πάλι των spreads - 842 μ.β, ενώ τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια παραμένουν από χθες (19/01) σε αρνητική τροχιά (DAX: 7136,66 μ. -0,10%, FTSE 6037,65 -0,31%, CAC 40: 4005,55 -0,18% ώρα Ελλάδος 14:40μμ.). Η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης μεταξύ Βρυξελλών και Βερολίνου οδηγεί τις αγορές σε έλλειψη εμπιστοσύνης στο ΕΥΡΏ και περαιτέρω σε αποστροφή από κρατικούς τίτλους των χωρών της περιφέρειας και συγκεκριμένα των PIIGS.

Η αισιοδοξία στις ευρωπαϊκές αγορές είχε επιστρέψει, όταν και προχθές η Ισπανία κατάφερε να αντλήσει 5,538 δις. ευρώ από τις αγορές μέσω της έκδοσης έντοκων γραμματίων δωδεκάμηνης και δεκαοκτάμηνης διάρκειας, με επιτόκιο χαμηλότερο των προσδοκιών. Για πρώτη φορά ,ύστερα και από το καλοκαίρι του 2010, είδαμε τα spreads, των δεκαετών ελληνικών, να πέφτουν οριακά κάτω από τις 800 μ.β.. Τα άσχημα όμως ξαναήρθαν και πάλι με την κόντρα μεταξύ Βρυξελλών και Βερολίνου να οργιάζει. Η Γερμανία αντιμετωπίζοντας πλέον υψηλότερο επιτόκιο αλλά και τον κλονισμό του κυβερνητικού συνασπισμού, αντιστέκεται σθεναρά στο σχέδιο του αναβαθμισμένου μηχανισμού βοήθειας και στα ευρωομόλογα και έτσι αναπόφευκτα οδηγεί την Ευρώπη σε ένα καθεστώς διπολικό.

Το σίγουρο είναι πως η ψυχολογία των αγορών και πάλι μπαίνει σε αναταράξεις. Μια ψυχολογία η οποία είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένη με το κατά πόσο επιτυγχάνεται συναίνεση στο εσωτερικό της Ε.Ε.. Η δικαιολογία ότι το όλο κλίμα καλλιεργείται για λόγους κερδοσκοπίας δεν είναι από μόνο του και πολύ βάσιμο, καθώς είδαμε προσφάτως πως, ακόμα και με την απειλή της υποβάθμισης της Ελλάδας από τον οίκο Fitch, οι αγορές κατέγραφαν κέρδη ενώ το ελληνικό χρηματιστήριο για πρώτη φορά ύστερα από 2 μήνες έπιανε οριακά τις 1500 μονάδες. Και είναι λογικό, οι επενδυτές κατάλαβαν πλέον πως το ζητούμενο είναι να υπάρξει επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης για τα χρεωμένα κράτη της Ευρώπης και όχι κυρίως περικοπή των δαπανών. 

Το γιατί είναι απλό... Μια οποιαδήποτε χώρα δρα και αναπτύσσεται δανειζόμενη είτε από το εσωτερικό της είτε από εξωτερικό. Πάντα, προκειμένου να δημιουργεί κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις αλλά και δημιουργία εισοδημάτων και υποδομών, εφαρμόζει πολιτικές οι οποίες οδηγούν σε ελλείμματα και κατά συνέπεια σε χρέη. Θεωρητικά, μια χώρα μπορεί να λειτουργεί και να δανείζεται και με υψηλό έλλειμμα αλλά κυρίως και με υψηλό χρέος, αρκεί όμως ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ να μεγαλύτερος ή ίσος από τον ρυθμό αύξησης του δημοσίου χρέους. Με αυτό τον τρόπο γίνεται έγκαιρη αναχρηματοδότηση των ελλειμμάτων και μακροπρόθεσμα καλύπτονται κενά χρέους. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρελθόν η Αμερική το 1945 κατέγραφε χρέος ίσο με το 120% του ΑΕΠ, εντούτοις τότε γνώρισε και την πιο πρωτοφανή μεγέθυνση της οικονομίας της. Όλα αυτά βασίζονται στο γεγονός ότι χώρες με ισχυρό νόμισμα αλλά και ισχυρή πολιτική ηγεσία μπορούν να δανείζονται από τις αγορές σχετικά φθηνά αφού μπορούν και εγγυώνται την αποπληρωμή των χρεών τους. Το πρόβλημα της  φθηνής αναχρηματοδότησης ξεκινά από την στιγμή που οι αγορές διαμορφώνουν την εντύπωση ότι κάποια ελλειμματική χώρα δεν μπορεί να εκπληρώσει τα δάνειά της. Αυτό έγινε και με την Ελλάδα.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι, το πρόβλημα θα συνεχίσει να υπάρχει για την Ευρώπη από την στιγμή που οι αγορές πλέον δεν εμπιστεύονται τις εγγυήσεις των Ευρωπαίων ηγετών. Και πως θα μπορούσαν βέβαια... αφού το διπολικό καθεστώς που προωθούν οι Γερμανοί (εν μέρη δικαιολογημένα για να είμαστε ακριβοδίκαιοι...) συνεχίζει να καλλιεργεί ανησυχίες και τελικώς συντελεί και στην αποδυνάμωση του ευρώ. Τα πράγματα στενεύουν άσχημα, ήδη το πετρέλαιο έχει αγγίξει ξανά τα 100$ το βαρέλι και σύντομα η Ευρωπαϊκή οικονομία θα αιμορραγεί και από την βιομηχανία της. Η συναίνεση είναι απαραίτητη και η μόνη ουσιαστική λύση για να διορθωθεί η ψυχολογία - προσδοκίες των αγορών. Μόλις επέλθει ηρεμία τότε το "αόρατο χέρι" του Smith θα προβεί σε εκκαθάριση και ισορροπία της αγοράς.

ΘΕΩΡΙΕΣ "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ" ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Πως η "Θεωρία της Σχετικότητας" του Αϊνστάιν εφαρμόζεται στα οικονομικά

Η επίσκεψη εμπειρογνωμόνων της Τρόικας, για την χορήγηση της 3ης δόσης του δανείου, μπορεί να κρατήσει μερικές μέρες αλλά θα φαίνεται σαν μερικές εβδομάδες, όταν θα διαπραγματευτούν νέο πακέτο μέτρων...

Αντιθέτως

Μία αποκλιμάκωση των spreads, έστω και κατά 10 μ.β., μπορεί να κρατήσει για μερικές μέρες αλλά θα φαίνεται σαν μερικά λεπτά, όταν ανακοινωθεί η νέα βαθμολογία πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας (οπότε και ξανά προς την δόξα τραβούν!!!)...

Συμπέρασμα 

Όλα είναι σχετικά!!!

"Visit Greece And Live The Greek Debt"

"Anyone who looks hard at Greece’s debts and the interest rate it is paying on them can only conclude that, unless growth rebounds unexpectedly strongly, an eventual restructuring of Greek debt remains highly likely. The rescue package has merely bought time—three years, in effect, to contain the adverse consequences of a possible Greek default."

Περιοδικό Economist / Three years to save the Euro (15/04/2010)

Αρκετοί ίσως θεωρούν πως ζούμε, στην παρούσα περίοδο, ένα εφιάλτη οικονομικής φύσεως. Μισθοί μειώνονται, επιχειρήσεις κλείνουν, ρευστότητα σε μηδενικά επίπεδα κτλ. Πέραν τούτου, δεχόμαστε και σαν χώρα έναν πρωτόγνωρο διασυρμό από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης για την ανικανότητά μας να χρηματοδοτήσουμε ένα, αστρονομικού μεγέθους, χρέος αλλά και να χρεωθούμε, από τώρα, την ενδεχόμενη πτώση του ΕΥΡΩ. Στο όλο αυτό διάστημα τα spreads εκτινάχθηκαν, συνολικά μέχρι και σήμερα, στις + 200 μ.β. (σήμερα είναι στις 587 μ.β. από τις 335 μ.β. στις αρχές Μαρτίου) και ένα έντονο κερδοσκοπικό παιχνίδι ξεκίνησε με όπλο τα CDS spreads που ακολουθούν παρόμοια ανοδική πορεία. Ανασταλτικός παράγοντας σε όλο αυτό το κλίμα αβεβαιότητας και απαισιοδοξίας των αγορών απέναντι στην Ελλάδα, υπήρξαν και οι κατά καιρούς παρεμβάσεις της Ε.Ε., μέσω της κομισιόν, είτε με την επιβολή πακέτου μέτρων στην ελληνική οικονομία είτε με τον σχεδιασμό ενός πακέτου στήριξής για την χρηματοδότηση του ελληνικού χρέους. Το αποτέλεσμα; Ένα συνεχές σκαμπανέβασμα των spreads, η νέα υποβάθμιση από την Moody's που βαθμολογεί με Α3 πιστοληπτική ικανότητα την Ελλάδα από Α4, η καινούργια αναθεώρηση του ελλείμματος στο 13,6% του ΑΕΠ από το αρχικό 12,7% και γενικότερα η δημιουργία μιας κατάστασης που θυμίζει σκωτσέζικο ντους για τις αγορές.

Απο την στιγμή που η Ελλάδα έχει μπει για τα καλά στο χορό της ύφεσης, η έννοια του "οικονομικού κύκλου" σίγουρα επαναπροσδιορίζεται. Όταν παρεμβαίνει από την μία η κομισιόν και από την άλλη το ΔΝΤ με σχέδιο στήριξης της Ελλάδας, τα spreads και CDS υποχωρούν, το χρηματιστήριο ανακάμπτει και η ζήτηση των ελληνικών ομολόγων ανεβαίνει. Είμαστε δηλαδή σε οικονομική (ονομαστική) ανάκαμψη. Όταν όμως μέσα σε διάστημα μιας βδομάδας σπέρνονται φήμες και φόβοι γύρω από την ικανότητα της Ε.Ε. και του ΔΝΤ να ενεργοποιήσει αμέσως τον μηχανισμό στήριξης, τότε τα spreads και CDS ανεβαίνουν και πάλι, το χρηματιστήριο πέφτει μιας και συμβαίνει μαζική αποχώρηση κεφαλαίων από την Ελλάδα και ψύλλοι μπαίνουν ξανά στο αυτί των θεσμικών επενδυτών και κατόχων ελληνικών ομολογιακών τίτλων. Είμαστε δηλαδή σε οικονομική (ονομαστική) ύφεση. Γύρω λοιπόν από όλο αυτό το κλίμα η Ελλάδα εναλλάσσεται ανα βδομάδα μεταξύ δημοσιονομικής ανάκαμψης και ύφεσης, ανάλογα, πάντα..., με τις ορέξεις των κερδοσκόπων, της Ε.Ε., της Γερμανίας, των οίκων αξιολόγησης και του ΔΝΤ. Δεν υφίσταται πλέον κουβέντα περί ουσιαστικής ανάπτυξης και ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας μιας και δανειζόμαστε για να μην χρεοκοπήσουμε και σε συνδυασμό με το πάγωμα της αγοράς και της πραγματικής οικονομίας, η παραγωγή εξαλείφεται και ουσιαστικά διογκώνεται μακροπρόθεσμα το χρέος. Η Ελληνική κυβέρνηση θα συνεχίσει να περηφανεύεται για κάθε ίχνος δημοσιονομικής ανάκαμψης (με την πιο πάνω εξήγηση) ενώ παράλληλα ζει τον δικό της "μύθο" γύρω από την πραγματική συμβολή του ΔΝΤ (παραπέμπω στην ανάγνωση ενός πολύ ενδιαφέροντος άρθρου γύρω από το ΔΝΤ από τον φίλο blogger migkonomics - "Η περίπτωση του ΔΝΤ για την Ελλάδα").

Μήν απατάσθε όμως. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να χρεοκοπήσει ή τουλάχιστον δεν θα την αφήσουν ούτε οι κερδοσκόποι αλλά ούτε και η Ε.Ε. για του εξής τρεις βασικούς, κατά την γνώμη μου, λόγους:

Πρώτον, όσο αφορά του κερδοσκόπους σκεφτείτε πόσο έχουν κερδίσει και πόσο θα συνεχίσουν να κερδίζουν από την ιστορία των CDS (βλέπε άρθρο "ΠΕΡΙ SPREADS...") ειδικότερα και από την στιγμή που τα επίπεδα των CDS spreads έχουν ανέλθει στις 565 μ.β. από τις 485 μ.β. χθες!! Μιλάμε για μία αύξηση κοντά στο 16% μέσα σε ένα βράδυ, ενώ από τα αντίστοιχα επίπεδα στις αρχές Μαρτίου αύξηση περίπου 60% (ήταν στις 335 μ.β. περίπου). Ενδεικτικό του επιπέδου της κερδοσκοπίας που έχει στηθεί, τα αντίστοιχα spreads για το Ιράκ, βάσει του CMA Data Vision, κυμαίνονταν στις -200 μ.β. κάτω!! Δηλαδή πιο επισφαλές είναι το χρέος της Ελλάδας από εκείνο του Ιράκ και πιο συγκεκριμένα, για 10 εκατ. ευρώ χρέος το ιρακινό ασφάλιστρο είναι 465.000 ευρώ/χρόνο ενώ το ελληνικό ανέρχεται σε 565.000 ευρώ/χρόνο. Επομένως για ποιο λόγο να αφήσουν οι κερδοσκόποι την Ελληνική οικονομία να χρεοκοπήσει; Αφού μπορούν κάλλιστα, με κάθε παρέμβαση της Ε.Ε. και του ΔΝΤ, να αγοράζουν σε χαμηλά CDS και με την διάχυση φημολογιών περί πτώχευσης να πωλούν σε υψηλά CDS για πάρα πολλά χρόνια.

Δεύτερον, οι περισσότερες μεγάλες τράπεζες της ευρωζώνης κατέχουν, αυτήν την στιγμή, 120 δισ. ευρώ σε ελληνικά ομόλογα από τα οποία τα 70 δισ. αναφέρονται σε δημόσιο χρέος. Από αυτές τις τράπεζες το 40% εκπροσωπούνται απο Γερμανία και Γαλλία ενώ και πολλές άλλες έχουν μερίδα από το εν λόγω ποσό. Φανταστείτε λοιπόν σε περίπτωση χρεωκοπίας της Ελλάδας οι τράπεζες θα χάσουν μεγάλο ποσό από αυτά τα χρήματα, ενώ σε συνδυασμό με παράλληλη πτώση της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, θα ξεσπάσει μια καινούργια κρίση ρευστότητας που ενδεχομένως να οδηγήσει σε μια καινούργια κατάρρευση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος εφάμιλλης εκείνης των subprime δανείων στην Αμερική το 2008.

Και τρίτον, η χρεοκοπία της Ελλάδος θα έχει άμεσα αντίκτυπο στο ΕΥΡΩ. Και αυτό διότι, η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας θα επηρεάσει άμεσα την χρηματοδότηση του χρέους της Ισπανίας και της Πορτογαλίας με αποτέλεσμα να περάσουν και αυτές οι χώρες το φαινόμενο των "δημοσιονομικών κύκλων" και τελικά να καταρρεύσουν. Με 3 χώρες μέλη της ευρωζώνης χρεοκοπημένες, το ΕΥΡΩ να χάνει έδαφος έναντι του δολαρίου και τους επενδυτές να αναζητούν ένα ισχυρό νόμισμα να επενδύσουν, το ΕΥΡΩ ουσιαστικά θα καταρρεύσει και αυτό.

Με βάση λοιπόν και του τρεις αυτούς λόγους, τόσο οι κερδοσκόποι όσο και η Ε.Ε. θα συνεχίσουν να κρατούν την Ελλάδα στο σημείο που θέλουν δηλαδή σε ένα breaking point. Όσο και να διατυμπανίζουν τα διεθνή μέσα και οι οίκοι αξιολόγησης η Ελλάδα δεν πρόκειται να χρεοκοπήσει παρα μόνο όταν κάποια στιγμή φτάσει σε σημείο όπου οι κερδοσκόποι  θα την έχουν ξεζουμίσει πιστοληπτικά και οι ευρωπαίοι εταίροι μας θα μαχαιρώνονται μεταξύ τους για το ποιος κάνει, ουσιαστικά, κουμάντο στην Ο.Ν.Ε.. Μέχρι τότε και εν αναμονής του καλοκαιριού και της νέας τουριστικής σαιζόν υιοθετούμε σαν Έλληνες την νέα μας τουριστική καμπάνια: "Visit Greece and live the greek debt".

(Πηγή εικόνας www.adslgr.com)

An Ιnconvenient... Financial... Truth

"Ο καλπασμός του spread πάνω από τις 400 μ.β. δεν δικαιολογείται από λεπτομέρειες. Ίσως κρύβει κάτι πολύ σημαντικό, όπως ίσως η συνολική αμφισβήτηση του ευρώ από ορισμένους κύκλους, ή της ικανότητας της Ελλάδας να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της έστω και με μεγάλο κόστος"

Εφημερίδα "Ναυτεμπορική" (08/04/2010)

Τί και αν οι ευρωπαίοι εταίροι μας συμφώνησαν σε ένα ενιαίο σχέδιο πλεύσης; Τί και αν μετά και την προσθήκη του ΔΝΤ στην κουβέντα επήλθε πρόσκαιρη ανάκαμψη στις χρηματαγορές και εκτόνωση στα spreads; Όλα ήταν "μάταια" και μπαλώματα σε μια κατάσταση που, απ' ότι φαίνεται, είναι ένας φαύλος κύκλος. Όλα συνηγορούν στο γεγονός ότι τελικά η Ελλάδα θα πληρώσει πολύ ακριβά την ασυνέπειά της και αυτό διότι τώρα δεν αντιμετωπίζει τους σκεπτικιστές ευρωπαίους ηγέτες της κομισιόν, αλλά και το κύμα κερδοσκοπίας μέσω των συμβολαίων CDS, που κτύπησαν φλέβα χρυσού με το ελληνικό δημόσιο χρέος. Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους εξάλλου. Η άκαμπτη στάση της Γερμανίας, η συνεχής υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από τους ξένους οίκους αξιολόγησης, τα συνεχή αρνητικά δημοσιεύματα του ξένου τύπου και το κερασάκι στην τούρτα, οι φήμες που θέλουν παράγοντες της κυβέρνησης να διαρρέουν προς τα έξω αρνητικές πληροφορίες περί αδυναμίας της Ελλάδος να χρηματοδοτήσει το χρέος της. Όλα αυτά όχι μόνο αναιρούν το ήδη εύθραυστο κλίμα ,που δημιουργήθηκε ύστερα από την συμφωνία της Κομισιόν γύρω από το σχέδιο στήριξης, αλλά εντείνουν  ακόμα περισσότερο το έδαφος για κερδοσκοπικές επιθέσεις απέναντι στην Ελλάδα και εν τέλη στο ίδιο το ΕΥΡΩ.

Ας ξεκινήσουμε από το σχέδιο σταθερότητας. Ουσιαστικά νικητής από την σύνοδο κορυφής δεν ήταν ούτε η ίδια η Ε.Ε., ούτε ο Παπανδρέου, ούτε και ο Σαρκοζί. Ήταν μία καθαρή νίκη της Μέρκελ και του Γερμανικού άξονα που θέλει την Γερμανία, να διατηρεί τα προκλητικά πλεονάσματα στα ισοζύγια πληρωμών της, την Ελλάδα να συνεχίζει να είναι ένα "σκυλί" πεινασμένο στα πόδια των Γερμανών και το ΔΝΤ να παίρνει δειλά δειλά κομμάτι από την νομισματική μερίδα της Ο.Ν.Ε.. Το εν λόγω σχέδιο ουσιαστικά κλείνει το μάτι σε εξωκοινοτικούς οργανισμούς, όπως το ΔΝΤ, να παρέμβουν σε χώρα κράτος μέλος και να δώσουν στήριξη σε ξένο νόμισμα και ενδεχομένως να επιβάλουν μέτρα που θα αντιβαίνουν στην δημοσιονομική και νομισματική προσαρμογή της ευρωζώνης. Με δεδομένο και  το γεγονός ότι κάθε προσφυγή στο ΔΝΤ, εμμέσως, απαιτεί την έγκριση των αμερικανών (καθότι έχουν δικαίωμα VETO σε κάθε έκκληση χρηματοδότησης), αμέσως καταλαβαίνουμε ότι μπαίνει και ξένος στα χωράφια μας... Το σίγουρο είναι ότι όλη αυτή η κατάσταση θα επηρεάσει έντονα την εμπιστοσύνη της παγκόσμιας αγοράς απέναντι στο ΕΥΡΩ (η ισοτιμία είναι 1,3308$) και που ενδεχομένως να οδηγήσει σε οριστική πτώση του. Αυτό είναι ένα λογικό σενάριο καθώς, όπως έχει επισημάνει και στο παρελθόν ο νομπελίστας οικονομολόγος Μίλτον Φρίντμαν, οι θεσμικοί επενδυτές προτιμούν να επενδύσουν σε ένα νόμισμα το οποίο διακρίνεται από σταθερότητα συναλλαγματική αλλά και πολιτική. Στην περίπτωση του ΕΥΡΩ μάλλον δεν ισχύει κάτι τέτοιο, καθώς όσο η Κομισιόν ταλαντεύεται ανάμεσα σε 2 άξονες οικονομικής πολιτικής και αναλώνεται σε παιχνίδια πολιτικής τακτικής και ελιγμών και δεν υιοθετεί μία ενιαία στάση, αποδυναμώνει το ίδιο το νόμισμα. Η ενδεχόμενη, υποθετικά, πτώχευση της Ελλάδος θα επιταχύνει την διαδικασία απαξίωσης του ΕΥΡΩ.

Από την άλλη μεριά, αυτήν των κερδοσκόπων, έχουμε τα παιχνίδια που στήνονται με τα περίφημα CDS spreads (βλέπε άρθρο ΠΕΡΙ SPREADS...) που έχουν πάρει την ανηφόρα την στιγμή που η Ευρώπη διχάζεται. Ενδεικτικά αναφέρω ότι βάσει στοιχείων της έκθεσης της CMA για τα ελληνικά ασφάλιστρα δημοσίου χρέους, η Ελλάδα συγκαταλέγεται ανάμεσα στις δέκα πίο επικίνδυνες από μεριάς χρέους. Συγκεκριμένα το spread  για την Ελλάδα ανέρχεται στις 335 μ.β. για το 1ο τρίμηνο του 2010 ενώ σήμερα σκαρφαλώνει στο επίπεδο των 448 μ.β. (που σημαίνει ότι για κάθε 10 εκατ. ευρώ χρέους το ασφάλιστρο είναι 448.000 ευρώ) και είναι η μοναδική χώρα κράτος μέλος της Ε.Ε. που συγκαταλέγεται στην, εν λόγω, λίστα. Φυσικά είναι λογικό να υποθέσει κανείς ότι με την αβεβαιότητα των αποτελεσμάτων που θα έχει ενδεχόμενη εφαρμογή του σχεδίου σταθερότητας, την συνεχή υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από ξένους οίκους, τα spreads να ανέβουν ακόμα περισσότερο αφού η υπάρχουσα κατάσταση δίνει την κατάλληλη δικαιολογία σε κερδοσκοπικά funds να πιέσουν τα επίπεδα των συμβολαίων CDS ακόμα περισσότερο.

Όλα αυτά έδωσαν και θα συνεχίσουν να δίνουν τροφή σε κερδοσκόπους να διαιωνίζουν μία κατάσταση τοξική για την αγορά. Πολύ αργά ο κος Τρισέ παρενέβη και επεσήμανε ότι θα γίνει δεκτή η κατάθεση ομολόγων χαμηλής πιστοληπτικής αξίας από την ΕΚΤ και ότι θα καταρτισθεί όργανο αξιολόγησης των ευρωπαϊκών οικονομιών και του ΕΥΡΩ. Ο λύκος πλέον έχει μπει μέσα στο χωράφι και κατατρώει ότι μπορεί και όσο είναι ελεύθερος. Το ΕΥΡΩ κινδυνεύει και όλοι υποκλίνονται στα πόδια της καγκελαρίου Μέρκελ η οποία απ' ότι φαίνεται θα είναι ο επόμενος Ιούλιος Καίσαρας που θα μετατρέψει την Ο.Ν.Ε. από δημοκρατική νομισματική ένωση σε δικτατορία νομισματικής και δημοσιονομικής προσαρμογής με τα γερμανικά στάνταρ. Όπως ο Al Gore στο Inconvenient Truth κατέθεσε τις ανησυχίες του πληθυσμού για το περιβάλλον, έτσι και εδώ η αγορά δείχνει το αντίστοιχο inconvenient financial truth για τα γεγονότα που διαδραματίζονται. Η αλήθεια μπορεί να πονάει αλλά επιμονή της Ε.Ε. να ικανοποιήσει τα καπρίτσια του εκάστοτε ηγέτη και να παραβλέπει τα πραγματικά προβλήματα στο εσωτερικό της, θα την οδηγήσει σε αδιέξοδο και όταν φτάσει εκεί οι αποφάσεις που θα πάρει μπορεί να είναι οι σωστές αλλά θα είναι αργά, το ΕΥΡΩ θα είναι παρελθόν...

(Πηγή εικόνων "Ναυτεμπορική")

ΠΕΡΙ SPREADS...

"Further budget cuts would further depress economic activity, reducing tax revenues and worsening debt-to-GNP ratio. Given that danger, the risk premium will not revert to its previous level in the absence of outside assistance"
George Soros - The Euro will face bigger tests than Greece / άρθρο απο τις Financial Times (22/02/2010) 

Η παραπάνω φράση του μεγαλοεπενδυτή και εκατομμυριούχου George Soros περιγράφει απόλυτα την κατάσταση στην οποία πρόκειται να περιέλθει η ελληνική οικονομία σε 1 χρόνο από τώρα. Με δεδομένο το νέο πακέτο μέτρων, η κυβέρνηση ευελπιστεί ότι θα μπορέσει να βάλει μαχαίρι στις κρατικές δαπάνες και να μειώσει στο 9% το έλλειμμα για το 2010. Ενδεχομένως να το καταφέρει αλλά με ποιό τίμημα; Μείωση της οικονομικής δραστηριότητας, πτώση της ανταγωνιστικότητας, μείωση των κρατικών εσόδων και κατά συνέπεια, ύφεση και νέα αυξημένα επίπεδα spreads. Μέσα σε όλα αυτά μπαίνει και το παιχνίδι των κερδοσκόπων είτε αυτοί είναι επενδυτές είτε ξένες τράπεζες επενδύσεων. Το γεγονός ότι καταλήξαμε σε ένα πακέτο μέτρων με δυσβάσταχτες ρυθμίσεις, έγκειται, κατά κύριο λόγο, στα επίπεδα των spreads και στο γεγονός ότι δεν μπορούσε η Ελλάδα (με τα υπάρχοντα spreads) να αναχρηματοδοτήσει το τεράστιο δημόσιο χρέος, 123% του ΑΕΠ, που συσσωρεύτηκε ύστερα χρόνια σκάρτων οικονομικών πολιτικών. Τι είναι όμως αυτό το περίφημο spread (μιλάμε για τα CDS spreads) πώς είναι δυνατόν ένα τέτοιο μέγεθος να επηρεάζει την πιστοληπτική ικανότητα μιας χώρας; 

Καταρχάς ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Για να μπορέσει να δανειστεί μία χώρα, εκδίδει μέσω της Κεντρικής Τράπεζας κρατικά ομόλογα συγκεκριμένης διάρκειας και συγκεκριμένης αξίας. Ο όγκος καθορίζεται από το ύψος του χρέους που θέλει να καλύψει η κυβέρνηση κάθε φορά ενώ το επιτόκιο ή η απόδοση που θα δώσει το ομόλογο στην λήξη του, που καλείται maturity yield, εξαρτάται από το βαθμό ικανότητας της χώρας να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις της. Παράλληλα όμως με την έκδοση του ομολόγου, διατίθεται και ένα επιπλέον χρηματοοικονομικό εργαλείο το οποίο και αποτελεί την λεγόμενη ασφάλεια της επένδυσης έναντι του κινδύνου σε περίπτωση στάσης πληρωμών. Το εργαλείο καλείται CDS (Credit Default Swap) και χρησιμοποιείται σαν ενός είδος ασφάλειας στο οποίο, ένα μέρος του χρέους εξαγοράζεται από ένα επενδυτή και ο οποίος καταβάλει κάθε χρόνο σαν ασφάλιστρο ένα μέρος του ποσού που εξαγόρασε. Το ασφάλιστρο αυτό ονομάζεται CDS spread και όπως και το επιτόκιο δανεισμού, έτσι και το spread, εξαρτάται άμεσα από την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας που "πουλάει" το χρέος της. Όταν η ικανότητα αποπληρωμής των χρεών αυξάνεται τότε το spread μειώνεται και το αντίστροφο.

Το CDS λειτουργεί ως εξής: έστω ότι ένας επενδυτής εξαγοράζει για 2 χρόνια ένα ποσοστό από το χρέος μιας χώρας ή μιας εταιρίας, που βρίσκεται σε ύφεση, και το οποίο ανέρχεται στα 10 εκατ. ευρώ ενώ το spread βρίσκεται στο επίπεδο των 500 μ.β. ή αλλιώς 5% (1 μ.β. = 0,01%) τότε κάθε χρόνο θα καταβάλει ασφάλιστρο 

5% x 10 εκατ. ευρώ = 500.000 ευρώ τον χρόνο

Δηλαδή στα 2 χρόνια θα έχει πληρώσει συνολική ασφάλεια για την επένδυσή του 1 εκατ. ευρώ. Μετά το πέρας της ισχύς του CDS, οι πληρωμές σταματούν και η ασφάλεια παύει να ισχύει ενώ σε περίπτωση που στα 2 χρόνια επέλθει στάση πληρωμών και πτώχευση της χώρας που κατέχει το χρέος, τότε η Κεντρική Τράπεζα καταβάλει στον επενδυτή το ποσό της ασφάλειας δηλαδή 10 εκατ. ευρώ. Με βάση αυτό τον μηχανισμό λειτουργίας, όταν ένας επενδυτής αγοράζει ένα κρατικό ομόλογο αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο σε περίπτωση πτώχευσης του εκδότη να χάσει σημαντικό ποσό από την επένδυσή του. Έτσι φροντίζει να αγοράζει και ένα είδος ασφαλιστικού συμβολαίου με την μορφή του CDS το οποίο, όπως και μια ασφάλεια ζωής, του αποδίδει ένα ποσό αποζημίωσης σε περίπτωση πτώχευσης. Για αυτό το λόγο όλα τα  χρηματοοικονομικά συμβόλαια τύπου swap ή CDS ανήκουν στην κατηγορία των hudge funds, διότι προσφέρουν το λεγόμενο hedging που σημαίνει διασφάλιση του χαρτοφυλακίου έναντι του χρηματοπιστωτικού κινδύνου. Επειδή λοιπόν τα CDS είναι μέρος των hedge funds είναι ευνόητο ότι θα αποτελούσαν και πηγή κερδοσκοπίας. Μέσω του μηχανισμού των spreads στήθηκε ένα πολύ ευέλικτο και έξυπνο κύκλωμα στοιχημάτων που αφορούσαν πτώχευση κρατών και εταιριών. Από την στιγμή που τα spreads μεταβάλλονταν κάθε μήνα ήταν επόμενο τα funds μεγάλων επενδυτών (όπως του Soros) να μπουν στον πειρασμό της κερδοσκοπίας. Και πώς το πετύχαιναν αυτό; Ας δούμε το εξής παράδειγμα:

έστω ότι ένα επενδυτικό fund αγοράζει 10 εκατ. ευρώ μέσω CDS συμβολαίου από το δημόσιο χρέος της Ελλάδας με spread 225 μ.β. ή 2,25% για 5 χρόνια. Τότε για κάθε χρόνο θα καταβάλει ασφάλιστρο

2,25% x 10 εκατ. ευρώ = 225.000 ευρώ άρα, 

1ος χρόνος: 225.000 ευρώ και το fund στοιχηματίζει ότι η Ελλάδα θα πτωχεύσει τον 2ο χρόνο. Εάν συμβεί αυτό τότε έχουμε για τον 2ο χρόνο επιστροφή 10 εκατ. ευρώ λόγω πτώχευσης και άρα σε σχέση με τα 225.000 ευρώ που κατεβλήθησαν τον 1ο χρόνο
  
10 εκατ. ευρώ - 225.000 ευρώ = 9.775 εκατ. ευρώ κέρδος για το fund

Επίσης σε περίπτωση αύξησης του spread, στον 2ο χρόνο, στiς 335 μ.β. ή 3,35% (όπως είναι  περίπου διαμορφωμένο σήμερα) τότε προφανώς το fund θα επιχειρήσει μεταπώληση του συμβολαίου για τα επόμενα 4 χρόνια στο καινούργιο spread. Άρα θα καταβάλει το σύνολο των δόσεων και θα εισπράξει επιστροφή το ποσό της ασφάλειας στο καινούργιο spread. Δηλαδή:

225.000 x 5 χρόνια = 1.125 εκατ. ευρώ - θα καταβάλει για την πώληση

3,35% x 10 εκατ. ευρώ x 4 χρόνια = 1.340 εκατ. ευρώ - θα εισπράξει μετά την πώληση άρα,

1.340 εκατ. ευρώ - 1.125 εκατ. ευρώ = 215.000 ευρώ κέρδος

Με αυτούς του 2 τρόπους στήθηκαν τα κερδοσκοπικά παιχνίδια γύρω από το ΕΥΡΩ και την Ελλάδα. Μέσω της προπαγάνδας συγκεκριμένων οίκων αξιολόγησης επήλθε η υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας και εκτοξεύτηκαν τα spreads ενώ τα οργανωμένα στοιχήματα για πτώχευση της Ελλάδος από μεγάλους επενδυτικούς οίκους του εξωτερικού μετέτρεψαν τα CDS χρηματοοικονομικά εργαλεία μαζικής οικονομικής καταστροφής για την Ελλάδα. Το αποτέλεσμα; 6,23% το επιτόκιο δανεισμού και 335 μ.β. το spread του 5ετούς ελληνικού ομολόγου. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο George Soros πριν από 1,5 μήνα επεσήμανε, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας, ότι η Ελλάδα παρουσιάζει επενδυτικές ευκαιρίες, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο κος Stark, αξιωματούχος της ΕΚΤ απέρριπτε την ιδέα των ευρωομολόγων και τέλος για αυτό τον λόγο η Γερμανία αρνείται να συμβάλει στην χρηματοδότηση του δημοσίου χρέους καθότι ένα μεγάλο μέρος των δανειακών κεφαλαίων της Ελλάδος κατέχονται από την Deutsche Bank. Σε τελική ανάλυση, η Ελλάδα αποτέλεσε ένα πειραματόζωο πάνω σε επενδυτικές τεχνικές που θα χρησιμοποιούνται από 'δώ και πέρα στην παγκόσμια αγορά, όπου το δημόσιο χρέος κάθε χώρας θα αποτελεί και το εισιτήριο της για μια περίοδο πλιάτσικου από κερδοσκόπους επενδυτές και βαθειάς εξάρτησης από το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα.

(Πηγή Γραφήματος περιοδικό Economist)

ΤΟ ΧΑΜΕΝΟ ΟΜΟΛΟΓΟ

«Μπροστά σε ένα πρωτόγνωρο για την ευρωζώνη φαινόμενο, γίναμε πειραματόζωο σε μία μάχη της Ευρώπης και των διεθνών αγορών... Η Ε.Ε. έδωσε την πολιτική και θεσμική της στήριξή. Στη μάχη απέναντι στην ψυχολογία της αγοράς υπήρξε το λιγότερο άτολμη»
Απο τον λόγο του Πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου στο Υπουργικό Συμβούλιο 12/02/2010

Τελικά από ότι φαίνεται το σήριαλ με την χρηματοδότηση της Ελλάδας καλά κρατεί. Συνεχίζουμε να βλέπουμε μια πρωτοφανή αδράνεια από την Ε. Ε. καθώς πληθαίνουν οι φωνές που θέλουν την Ελλάδα, τελικώς, να εισπράττει οικονομική βοήθεια από το I.M.F.. Και ενώ, παράλληλα, με την συνεχή πτώση του ευρώ (υποχώρησε στα 1,3563$ με άνοιγμα στα 1,3691$) συνεχίζονται και οι αιχμές, από εξω-κοινοτικά ΜΜΕ, για ασταθές οικονομικό τοπίο στην ευρωπαϊκή κεφαιλαιγορά και έτσι να δημιουργείται ένα κλίμα έντονης ανησυχίας Τελικώς το ελληνικό 10-ατές ομόλογο αρχίζει να χάνεται ξανά, καθώς η κατρακύλα ξανάρχισε με αύξηση των spreads στις 275 μονάδες βάσης (πριν από 3 μέρες είχαν υποχωρήσει στις 271 μ. β. έναντι του γερμανικού bund) και μάλλον θα χρειαστούμε την βοήθεια του Ρόμπερτ Λάγκτον (τον ήρωα από τα βιβλία του Dan Brown) προκειμένου να το ξαναφέρουμε στο φως των θεσμικών επενδυτών.

Από την μία, φυσικά, είναι και κάπως κατανοητή η απροθυμία των χωρών μελών της Ε. Ε. να χρηματοδοτήσουν την προσπάθεια της Ελλάδας, καθώς τα λεφτά που θα δοθούν πρέπει να τα πληρώσουν οι φορολογούμενοι της εκάστοτε χώρας. Αυτό θα αποτελούσε μεγάλο πολιτικό κόστος για κυβερνήσεις ασταθείς, όπως εκείνη της Γερμανίας ή της Γαλλίας. Από την άλλη όμως η Ε. Ε. έχει χρέος, όχι απαραίτητα απέναντι στην Ελλάδα, να προστατέψει το ΕΥΡΩ, που δέχεται τεράστια κερδοσκοπική επίθεση τις τελευταίες μέρες και έχει σαν αποτέλεσμα την κατρακύλα του έναντι του δολαρίου. Αυτός φυσικά είναι και ο σκοπός της νομισματικής ένωσης, όπως η Ο.Ν.Ε., να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για να θωρακίσει το νόμισμα αλλά και να το κάνει ανταγωνιστικό στην παγκόσμια αγορά συναλλάγματος Όμως φαίνεται πως η λέξη, ορθολογικότητα (πάνω στην οποία βασίζεται η οικονομική επιστήμη) λείπει από το λεξιλόγιο των Ευρωπαίων Επιτρόπων, αφού δεν είναι δυνατόν να βλέπουν το νόμισμα να δέχεται πιέσεις και μια χώρα, κράτος μέλος, να κινδυνεύει με πτώχευση και να εξακολουθούν να μπαίνουν σε ένα debate ζητήσεων για το αν θα πρέπει να στηρίξουν το ελληνικό ομόλογο. Γίνονται ακόμα και κουβέντες του τύπου, να δανειστεί η Ελλάδα από το I.M.F.. Να θυμίσω στους κυρίους επιτρόπους το γεγονός ότι, στο I.M.F. υπάρχει ρήτρα που ορίζει ότι οι Η.Π.Α. έχουν το δικαίωμα για veto σε κάθε έκκληση διεθνούς χρηματοδότησης Έτσι εάν υποθέσουμε ότι η Ελλάδα απευθύνεται στο I.M.F. τότε υπάρχει μεγάλο ενδεχόμενο να μπει για τα καλά στην Ευρωπαϊκή οικονομία η επίδραση του Αμερικανικού Άξονα. Άρα η λύση του I.M.F. πρέπει να απορριφθεί. Η άλλη λύση που προτείνεται είναι εκείνη του Ευρω-ομολόγου. Η πρόταση αυτή θα μπορούσε να είναι εφικτή και βιώσιμη αφού έτσι θα ισχυροποιούνταν περισσότερο η έννοια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, παράλληλα, θα μείωνε και τα επιμέρους spreads των κρατών μελών. Το θέμα είναι όμως ότι αυτή η πολιτική σίγουρα θα συναντήσει πολλές αντιδράσεις από Ευρωπαίους και μη τραπεζίτες που το μόνο που έχουν στο μυαλό είναι να κερδοσκοπήσουν από το σκαμπανέβασμα των spreads (ήδη πρόταση απόρριψης ενός τέτοιου ομολόγου προήλθε από τον κο Stark κορυφαίο αξιωματούχο της ΕΚΤ). Τελικώς η λύση που απομένει είναι μόνο η συντονισμένη προσπάθεια της Ε. Ε. να χρηματοδοτήσει την Ελλάδα με απώτερο σκοπό πλέον να σώσει και το ΕΥΡΩ.

Καταλήγοντας μπορούμε να πούμε ότι από το 2001 και μετά η τύχη της Ελλάδας είτε το θέλουν κάποιοι είτε όχι συμβαδίζει με την τυχή της Ε. Ε. και του ΕΥΡΩ. Από την στιγμή που κινδυνεύει με κατάρρευση η χώρα μας το ίδιο συμβαίνει και το ΕΥΡΩ. Αν έχουν "θυμώσει" τόσο πολύ οι Ευρωπαίοι εταίροι μας με την κατάσταση αυτή, τότε καλά θα κάνουν να υποχωρήσουν προς το παρόν και να κάτσουν να σκεφτούν ώριμα και πάνω απ όλα ψύχραιμα. Πρέπει να ενισχυθεί το "χαμένο" ελληνικό ομόλογο και αφού αντιστραφεί η όλη κατάσταση ας κάτσει σε επίπεδο συνόδου κορυφής να αναθεωρήσει τους κανόνες που θα διέπουν στο μέλλον την Ο.Ν.Ε.. Η Ελλάδα μπορεί να φέρει τις ευθύνες τις για την άθλια δημοσιονομική κατάσταση της οικονομίας της, αλλά δεν ευθύνεται αποκλειστικά για την κατρακύλα του ΕΥΡΩ (η Ελλάδα αποτελεί το 2,1% της Ευρωπαϊκής Οικονομίας) όμως το γεγονός ότι αποτελεί κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης της δίνει το δικαίωμα να ζητήσει βοήθεια έτσι ώστε να μην φέρει το τελειωτικό κτύπημα στην Ευρωζώνη. Από την άλλη η Ε. Ε. οφείλει να βοηθήσει όπως έκανε και με τις τράπεζες το 2009 (και οι οποίες τώρα στρέφονται ενάντια στο ΕΥΡΩ) και να βρει βιώσιμη λύση, να ενδυναμώσει το ρόλο της Eurostat (για να μην ξαναυπάρξουν πλασματικά στατιστικά στοιχεία) και να ξαναπροσδιορίσει τον ρόλο της και την ταυτότητά της σαν νομισματική ένωση διαφορετικά μαζί με το ομόλογο θα "χαθεί" και το ΕΥΡΩ.

(Πηγή εικόνων "Ναυτεμπορική")

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ DEBATE

«In Greece ouzo and olives have given way to debt and downgrades…»
Περιοδικό Economist (01/01/2010)

Τους τελευταίους μήνες έχει παρατηρηθεί μία έντονη κριτική γύρω από την οικονομική πολιτική της Ελλάδας και το κατά πόσο αυτή ανταποκρίνεται στα στάνταρ της Ο.Ν.Ε.. Μιλάμε φυσικά για την περιβόητη εφημερίδα των Financial Times που τον τελευταίο καιρό, έχει επιδοθεί σε μια ανελέητη κριτική απέναντι στην ελληνική οικονομία και κυρίως στην ικανότητά της να επιβιώσει μέσα στην Ο.Ν.Ε.. Τα ερωτήματα λοιπόν που τίθενται είναι, ποια συμφέροντα κρύβονται πίσω από την όλη συζήτηση και ποία η θέση της ελληνικής κυβέρνησης σχετικά με όλες αυτές τις κατηγορίες; Γιατί για άλλη μια φορά η αδράνεια απέναντι σε αυτά τα δημοσιεύματα είναι η άριστη λύση για την κυβέρνηση; Και, τέλος, ποία η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι σε αυτό τον πόλεμο σχολίων απέναντι στην Ελλάδα;

Ας τα πιάσουμε όμως με την σειρά. Φυσικά, είναι γνωστό ότι ποτέ η Αγγλική κυβέρνηση και γενικότερα το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είχαν καλούς δεσμούς, οικονομικής φύσεως τουλάχιστον, με την Ελλάδα οπότε, εκ πρώτης όψεως, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι μια πρωτοκλασάτη οικονομική εφημερίδα της Αγγλίας επιδίδεται σε μια σωρεία αρνητικών δημοσιευμάτων, σχετικά με τις δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας αλλά και με την χάραξη της εθνική μας οικονομικής πολιτικής. Ούτε έκπληξη αποτελεί και ο χρονικός ορίζοντας στον οποίο γίνεται ο πόλεμος αυτός και πιο συγκεκριμένα κατά την διάρκεια μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης. Να σημειώσουμε εδώ, φυσικά, ότι η Αγγλία όχι μόνο δεν αποτελεί κοινοτικό εταίρο στην ευρωζώνη, αλλά αποτελεί και έναν από του πιο ισχυρούς πολέμιους του ΕΥΡΩ. Τα συμφέροντα λοιπόν που εξυπηρετούνται εδώ, μπορούν να προκύψουν εύκολα αν σκεφτούμε ότι τα, εν λόγω, δημοσιεύματα εντείνουν την κριτική τους ιδιαίτερα ύστερα από την βόμβα της οικονομίας του Dubai και την ανικανότητα της μεγαλύτερης κατασκευαστικής εταιρίας της χώρας, Dubai World, να αποπληρώσει κρατικά δάνεια μιας δεκαετίας (ίσως… και παραπάνω). Το από πού προήλθαν αυτά τα δάνεια και το ποίας εθνικότητας τράπεζες έχουν σημαντικά οικονομικά συμφέροντα με το Dubai, είναι εύκολο, να το καταλάβει κανείς…

Από την άλλη τώρα, στην Ευρωζώνη, είναι αρκετά γνωστό το γεγονός ότι από τότε που δημιουργήθηκε το ΕΥΡΩ, τείνει χρόνο με τον χρόνο να επισκιάσει τα πιο ακριβά νομίσματα του πλανήτη, την στερλίνα και το δολάριο. Δεν ήταν και λίγοι εκείνοι που είχαν προτείνει (μεταξύ αυτών και ο Γάλλος πρόεδρος Σαρκοζί) την αντικατάσταση του δολαρίου από το ΕΥΡΩ σαν παγκόσμιο νόμισμα συναλλαγών. Πέρα όμως από αυτό, το γεγονός ότι μια χώρα εκτός ευρωζώνης «νοιάζεται» και «ανησυχεί» για το αν θα επιβιώσει η Ο.Ν.Ε. είναι τουλάχιστον τραγελαφικό. Άλλο ένα επίσης σημαντικό στοιχείο, είναι και το γεγονός ότι σε μια περίοδο όπου μεγάλες οικονομίες, όπως αυτή της Αγγλίας, με μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα, προσπαθούν να αντλήσουν μεγάλα δανειακά κεφάλαια μέσω της έκδοσης κρατικών ομολόγων και έτσι αναπόφευκτα οδηγούμαστε σε ένα ανελέητο ανταγωνισμό στην δευτερογενή παγκόσμια κεφαλαιαγορά για το ποια χώρα θα επωφεληθεί περισσότερο. Η Ελλάδα μέσω του ομολόγου 10-ετούς διάρκειας, προσπαθεί να χρηματοδοτήσει ένα τεράστιο έλλειμμα (περίπου 13% του Α.Ε.Π.) και ένα ακόμα πιο τεράστιο δημόσιο χρέος (περίπου της τάξης του 125% του Α.Ε.Π.) έχοντας απέναντί της χώρες που δανείζονται με πολύ καλύτερους όρους είτε από το I.M.F. είτε από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και εμφανίζονται περισσότερο αξιόπιστες πιστοληπτικά. Αυτό σε συνδυασμό με τον μέχρι τώρα καλπασμό του ΕΥΡΩ έναντι της στερλίνας και του δολαρίου καθώς και του σκανδάλου του Dubai, αποτέλεσε και τους κύριους παράγοντες που οδήγησαν την Αγγλία και τους Financial Times σε αυτή την «γκρίζα» διαφήμιση. Έτσι γινόμαστε μάρτυρες, τον τελευταίο καιρό, ενός μπαράζ αρνητικών δημοσιευμάτων, που αποτέλεσμα είχαν να εντείνουν ακόμα περισσότερο την ήδη διαταραγμένη εμπιστοσύνη ξένων θεσμικών επενδυτών ως προς τα ελληνικά ομόλογα και που έχει φυσικά σαν σκοπό (είναι προφανές πλέον) να χτυπήσει την ζώνη του ΕΥΡΩ χρησιμοποιώντας σαν όπλο τον πιο αδύναμο κρίκο της, την Ελλάδα. Διότι ας μην γελιόμαστε, περί αυτού πρόκειται ειδικά όταν υπάρχουν χώρες μέσα στην ευρωζώνη όπως Ιταλία και Ισπανία με δημόσιο χρέος 117% και 66% του Α.Ε.Π..

Από την πλευρά της Ελλάδας, τώρα, παρατηρείται μια αδράνεια απέναντι στην αρνητική δημοσιότητα που έχει πάρει το ζήτημα σχετικά με τα δημοσιονομικά μας. Η κυβέρνηση Παπανδρέου αντέδρασε, έστω και χλιαρά μέσω του Υπουργού Οικονομικών Κου Παππακωνσταντινού, αφού τα spreads των ελληνικών ομολόγων είχαν φτάσει στις +3.5% μονάδες βάσης έναντι του γερμανικού ομολόγου και αφού είχαν προηγηθεί 2 υποβαθμίσεις της Ελληνικής Οικονομίας από τους ξένους οίκους αξιολόγησης Standard & Poor’s και Fitch. Έτσι φτάσαμε στο σημείο να πάμε στην σύνοδο του ECOFIN τον Γενάρη με σκοπό να πείσουμε τους ευρωπαίους εταίρους μας ότι όχι μόνο δεν πρόκειται να χρεοκοπήσουμε αλλά και ζητιανέψουμε για βοήθεια. Τα πράγματα φυσικά έγιναν ακόμα πιο δυσμενή για την χώρα μας, όταν αποκαλύφθηκε ότι τα στοιχεία που έδωσε η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος ήταν πέρα για πέρα πλασματικά. Το αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο, η δυσπιστία έγινε οργή και τα spreads εκτινάχθηκαν στις +10% μονάδες βάσης . Ποια η στάση της Ελληνικής Κυβέρνησης; Αδράνεια. Σαφώς και θα έπρεπε να πούμε την αλήθεια, σαφώς και θα έπρεπε να παρουσιάσουμε τα πραγματικά νούμερα αλλά με τίποτα δεν θα έπρεπε να αφήσουμε δημοσιεύματα ισχυρών εφημερίδων του εξωτερικού να διαμορφώσουν ένα εχθρικό κλίμα απέναντι στην προσπάθεια της Ελλάδας να επιβιώσει μέσα από την κρίση. Η υπεράσπιση των εθνικών μας συμφερόντων, αποτελεί την κύρια βάση πάνω στην οποία ξεκινά η προσπάθεια βελτίωσης της οικονομίας μας και αυτό θα έπρεπε να ήταν το κύριο μέλημα της εκάστοτε κυβέρνησης και όχι το να κατακεραυνώνει την οικονομική πολιτική της προηγούμενης κυβέρνησης στην Κομισιόν . Εντούτοις είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι η παρούσα κυβέρνηση φαίνεται να εφαρμόζει την οικονομική πολιτική που έπρεπε να εφαρμόζεται εδώ καιρό σε περίοδο μεγάλων δημοσιονομικών ελλειμμάτων και ύφεσης και κατά συνέπεια φαίνεται, έστω και ελάχιστα, να έχει ανταπόκριση αυτό στην δευτερογενή αγορά ομολογιακών τίτλων με μικρή αύξηση στην ζήτηση ελληνικών κρατικών τίτλων 10-ετούς διάρκειας.

Όσο αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση και την στάση της απέναντι στο όλο θέμα, ήταν μάλλον παράξενη η στάση της, υπό το πρίσμα ότι ένα κράτος μέλος της ευρωζώνης απειλείται με χρεοκοπία και δέχεται βολές από μια χώρα που έχει σαν σκοπό να αποδυναμώσει το ΕΥΡΩ στην παγκόσμια οικονομία. Και τίθενται και εδώ τα εξής ερωτήματα: η Κομισιόν περίμενε να περάσουν 9 χρόνια για να καταλάβει ότι η Ελλάδα μπήκε με μαγειρεμένα νούμερα στην ευρωζώνη; Όταν το 2004 η κυβέρνηση Καραμανλή με την περίφημη απογραφή της ελληνική οικονομίας εμφάνιζε έλλειμμα πάνω από το 3% του Α.Ε.Π., γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση αρκέστηκε μόνο σε ένα καθεστώς ήπιας επιτήρησης; Πού ήταν τότε οι Financial Times ή οι ξένοι οίκοι αξιολόγησης; Το, εν λόγω, θέμα είχε περάσει απαρατήρητο τότε από τον διεθνή τύπο και το θέμα είναι τι άλλαξε από τότε και τώρα έχουμε οδηγηθεί σε ένα κλίμα έντονης ανασφάλειας και εχθρότητας; Μα φυσικά η κρίση. Όχι όμως έτσι όπως την εννοούμε αλλά υπό το πρίσμα του ανταγωνισμού για την εύρεση δανειακών κεφαλαίων. Γιατί περί αυτού πρόκειται πλέον, για μία κρίση εύρεσης δανειακών κεφαλαίων για την κάλυψη ελλειμματικών κενών στους κρατικούς προϋπολογισμούς των διαφόρων κρατών. Η στάση της Κομισιόν είναι τουλάχιστον απαράδεκτη όσο αφορά την στάση της απέναντι στα δημοσιεύματα των Financial Times και σχετικά με το ενδεχόμενο χρεοκοπίας της Ελλάδος. Δεν είναι δυνατόν μια χώρα μέλος και κοινοτικός εταίρος να αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο χρεοκοπίας και η Ο.Ν.Ε. να αρνείται να δώσει χέρι βοηθείας. Ποιος λόγος και η ύπαρξη τελικά μιας νομισματικής ένωσης όπως η Ο.Ν.Ε.; Η στάση της Κομισιόν θα έπρεπε από την αρχή αυτή της ιστορίας να είναι αφενός μεν καθησυχαστική απέναντι στα άλλα κράτη μέλη και αφετέρου υποστηρικτική απέναντι στην ελληνική προσπάθεια καταπολέμησης του ελλείμματος αλλά και ταυτόχρονα με άγρυπνο βλέμμα, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στις άλλες χώρες της ευρωζώνης που αντιμετωπίζουν δημοσιονομικά κενά.

Εν κατακλείδι, το γεγονός ότι η οικονομική πολιτική της Ελλάδος τα τελευταία 10 χρόνια ήταν ανεπαρκής είναι ευρέως αποδεκτό και καθόλου αμφισβητήσιμο. Από την άλλη όμως ας μην ξεχνάμε ότι η Ελλάδα, ειδικά μετά την μεταπολίτευση και την δεκαετία του 1980, υιοθέτησε την κευνσιανή άποψη, ότι οικονομική μεγέθυνση επιτυγχάνεται μέσω της πρόσκαιρης δημιουργίας ελλειμμάτων στον προϋπολογισμό, θεωρία που ασπαζόταν και ο Άγγλο-Αμερικανικός άξονας. Από την στιγμή όμως που υπεισέρχεται σε μια ένωση όπου στηρίζεται κατά κύριο λόγο στο πνεύμα του μονεταρισμού και στην ύπαρξη μίας ενιαίας τράπεζας – ρυθμιστή που επιβάλλει δημοσιονομική πειθαρχία και ανύπαρκτη εγχώρια νομισματική πολιτική, τότε καταφεύγοντας σε προσωρινές λύσεις για το έλλειμμα, το μόνο που καταφέρνει είναι απλώς να επιμηκύνει, μελλοντικά, την έκρηξη του δημοσίου χρέους. Και αυτό αποτελεί μια πολιτική που πολλά κράτη της ευρωζώνης πλήρωσαν ακριβά (π.χ. η Ιταλία με επίπεδα πληθωρισμού διπλάσια από εκείνα της Ελλάδας) και που πληρώνουν ακόμα πιο ακριβά τώρα. Στην όλη υπόθεση έρχεται και η πίεση των διεθνών μέσων ενημέρωσης που, εξυπηρετώντας συμφέροντα, προβαίνουν σε ένα πόλεμο αρνητικών σχολίων σχετικά με την κατάσταση της οικονομίας με απώτερο σκοπό να αποστρέψουν τα βλέμματα των ξένων θεσμικών επενδυτών από την αγορά των ελληνικών ομολόγων. Τελικά το αποτέλεσμα της όλης ιστορίας είναι ότι η Ελλάδα μπήκε σε ένα μακροοικονομικό debate με άλλες χώρες προκειμένου η καθεμία να κερδίσει, εν τέλει την εμπιστοσύνη – ψήφο – λεφτά, του εκάστοτε θεσμικού επενδυτή και να βρει έτσι διέξοδο από το τεράστιο δημόσιο χρέος και από την κρίση.

(Πηγή εικόνων "Ναυτεμπορική")