Απο Goody's σε Moody's

"Σχεδόν όλοι, και οι 400 ( !!), διεθνείς επενδυτές και θεσμικοί που συμμετέχουν στο πάνελ του Euromoney, αναμένουν πως μία χώρα της Ευρωζώνης θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του χρέους της, μέσα στα επόμενα δύο χρόνια το αργότερο." - εφημ. ΤΟ ΚΕΡΔΟΣ

Η υποβάθμιση ήρθε ξανά στα γνώριμα της μέρη. Ξαφνιάζεστε;;; Δεν θα θα έπρεπε... Λίγο η σιωπή της Μέρκελ, λίγο ο τραμπουκισμός του ΔΝΤ, λίγο η πετρελαϊκή ύφεση, προφανώς όλα αυτά δεν δημιουργούν και το πιο κατάλληλο έδαφος για αισιόδοξες εκτιμήσεις σε προβληματικές χώρες όπως ή Ελλάδα. Το γεγονός ότι η Moody's προχώρησε σε αξιολόγηση πριν την σύνοδο κορυφής στις 25 Μαρτίου, έχει γίνει πρώτο θέμα και αντικείμενο επιθέσεων όλου του πολιτικού κόσμου της ΕΕ και της Ελλάδας. Χάνεται όμως έτσι η ουσία...

Η ουσία βρίσκεται στα νούμερα. Η χώρα δεν λαμβάνει τα έσοδα που προβλέπονται βάσει μνημονίου και συγκεκριμένα μόλις στο δίμηνο Ιαν. - Φεβ. εμφάνισε υστέρηση κατά 500 εκατ. ευρώ (8,3 δις. ευρώ τα πραγματικά έναντι 8,8 δις. ευρώ στόχος του μνημονίου). Η ανεργία διαμορφώνεται πλέον στο 14,8% σχεδόν 2 μονάδες πάνω από τις πιο πρόσφατες μετρήσεις στο τέλος του 2010. Η ύφεση παίρνει διαστάσεις πάνω από το 4% του ΑΕΠ ενώ το χρέος και επίσημα πλέον ξεπερνά το 140% του ΑΕΠ. Σε μια οικονομία τέτοια, λοιπόν, όπου η δημοσιονομική πολιτική στραγγαλίζει τις επιχειρήσεις και συρρικνώνει την ανάπτυξη οι εκτιμήσεις δεν μπορούν παρα να είναι δυσοίωνες. 

Οι στόχοι που μπαίνουν στο μνημόνιο είναι αν όχι ανέφικτοι, τουλάχιστον μη ρεαλιστικοί. Ειδικά το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων ύψους 50 δις. από την στιγμή που όλη η περιουσία του δημοσίου μετά βίας αγγίζει τα 20 δις.. Θα πω για άλλη μια φορά κάτι που λένε και μεγάλοι οικονομολόγοι... ότι δεν μπορείς σε περίοδο κρίσης και βαθιάς ύφεσης να ασκήσεις αυτόνομη δημοσιονομική πολιτική χωρίς νομισματική χαλάρωση. Η φορολογία σαν μόνη πηγή κρατικών εσόδων οδηγάει σε συρρίκνωση των ιδιωτικών επενδύσεων, έτσι αυξάνεται ο πληθωρισμός και η ανεργία και τα εν δυνάμει κρατικά έσοδα μειώνονται. Όλοι είδαμε τα spreads να φτάνουν και να ξεπερνούν τις 900 μ.β. ενώ το διαμορφωμομένο επιτόκιο στην δημοπρασία των 6μηνων εντόκων γραμματίων ανήλθε σε 4,75% έναντι 4,64% απο τον περασμένο Φεβρουάριο. Μπαίνουμε σε κυκλική ύφεση πράγμα που περιορίζει αρκετά τις επιλογές που μπορεί να λάβει το οικονομικό επιτελείο.

Όλα αυτά λαμβάνονται υπόψιν από οίκους όπως η Moody's η οποία μπορεί και να εξυπηρετεί κερδοσκοπικά συμφέροντα, αλλά αποτυπώνει την αγωνία των αγορών και των επενδυτών απέναντι στα πολιτικά τερτίπια της Ευρώπης και της Γερμανίας. Ένα είναι σίγουρο, η πολιτική δεν πρέπει να ταυτίζεται με την οικονομία. Συνήθως η εμπειρία 'εχει δείξει ότι μια πολιτική απόφαση συνήθως αποτελεί και οικονομική ουτοπία!!!! Πρόσφατο παράδειγμα η υπογραφή του μνημονίου και η συνεχής αποφυγή της κουβέντας περί haircut των ελληνικών ομολόγων. Πάρτε το απόφαση κύριοι!!! Αν δεν αρχίσετε να σκέφτεστε οικονομικά και όχι πολιτικά τότε οι "γρήγορες" υποβαθμίσεις από οίκους όπως η Moody's θα σερβίρονται το ίδιο γρήγορα όπως τα χάρμπουργερ στα Goody's...

(πηγή εικόνας Zoogla online)

ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

"For peripheral Europe to avoid another more severe debt crisis down the line, one that would likely prove fatal to their euro membership, these countries need to be able to shake off the bulk of their debt burdens and at the same time be allowed to nurse their economies back to health. But the only way this will happen is for core Europe, particularly Germany, to share substantially in the periphery's pain. The richer countries would have to forgive a hefty amount of peripheral Europe's debt or, alternatively make them equally large transfer payments"- Germany Won't Fancy the Pain Game / Allen Mattich - Wall Street Journal

Το σήριαλ της Ευρώπης καλά κρατεί. Ύστερα και από άρνηση της Γερμανίας στην πρόσφατη σύνοδο του Ecofin / Eurogroup, να υποστηρίξει την αναδιάρθρωση του μηχανισμού διάσωσης προβληματικών χωρών μελών, οι αγορές και πάλι έγιναν νευρικές με αποτέλεσμα την άνοδο και πάλι των spreads - 842 μ.β, ενώ τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια παραμένουν από χθες (19/01) σε αρνητική τροχιά (DAX: 7136,66 μ. -0,10%, FTSE 6037,65 -0,31%, CAC 40: 4005,55 -0,18% ώρα Ελλάδος 14:40μμ.). Η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης μεταξύ Βρυξελλών και Βερολίνου οδηγεί τις αγορές σε έλλειψη εμπιστοσύνης στο ΕΥΡΏ και περαιτέρω σε αποστροφή από κρατικούς τίτλους των χωρών της περιφέρειας και συγκεκριμένα των PIIGS.

Η αισιοδοξία στις ευρωπαϊκές αγορές είχε επιστρέψει, όταν και προχθές η Ισπανία κατάφερε να αντλήσει 5,538 δις. ευρώ από τις αγορές μέσω της έκδοσης έντοκων γραμματίων δωδεκάμηνης και δεκαοκτάμηνης διάρκειας, με επιτόκιο χαμηλότερο των προσδοκιών. Για πρώτη φορά ,ύστερα και από το καλοκαίρι του 2010, είδαμε τα spreads, των δεκαετών ελληνικών, να πέφτουν οριακά κάτω από τις 800 μ.β.. Τα άσχημα όμως ξαναήρθαν και πάλι με την κόντρα μεταξύ Βρυξελλών και Βερολίνου να οργιάζει. Η Γερμανία αντιμετωπίζοντας πλέον υψηλότερο επιτόκιο αλλά και τον κλονισμό του κυβερνητικού συνασπισμού, αντιστέκεται σθεναρά στο σχέδιο του αναβαθμισμένου μηχανισμού βοήθειας και στα ευρωομόλογα και έτσι αναπόφευκτα οδηγεί την Ευρώπη σε ένα καθεστώς διπολικό.

Το σίγουρο είναι πως η ψυχολογία των αγορών και πάλι μπαίνει σε αναταράξεις. Μια ψυχολογία η οποία είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένη με το κατά πόσο επιτυγχάνεται συναίνεση στο εσωτερικό της Ε.Ε.. Η δικαιολογία ότι το όλο κλίμα καλλιεργείται για λόγους κερδοσκοπίας δεν είναι από μόνο του και πολύ βάσιμο, καθώς είδαμε προσφάτως πως, ακόμα και με την απειλή της υποβάθμισης της Ελλάδας από τον οίκο Fitch, οι αγορές κατέγραφαν κέρδη ενώ το ελληνικό χρηματιστήριο για πρώτη φορά ύστερα από 2 μήνες έπιανε οριακά τις 1500 μονάδες. Και είναι λογικό, οι επενδυτές κατάλαβαν πλέον πως το ζητούμενο είναι να υπάρξει επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης για τα χρεωμένα κράτη της Ευρώπης και όχι κυρίως περικοπή των δαπανών. 

Το γιατί είναι απλό... Μια οποιαδήποτε χώρα δρα και αναπτύσσεται δανειζόμενη είτε από το εσωτερικό της είτε από εξωτερικό. Πάντα, προκειμένου να δημιουργεί κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις αλλά και δημιουργία εισοδημάτων και υποδομών, εφαρμόζει πολιτικές οι οποίες οδηγούν σε ελλείμματα και κατά συνέπεια σε χρέη. Θεωρητικά, μια χώρα μπορεί να λειτουργεί και να δανείζεται και με υψηλό έλλειμμα αλλά κυρίως και με υψηλό χρέος, αρκεί όμως ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ να μεγαλύτερος ή ίσος από τον ρυθμό αύξησης του δημοσίου χρέους. Με αυτό τον τρόπο γίνεται έγκαιρη αναχρηματοδότηση των ελλειμμάτων και μακροπρόθεσμα καλύπτονται κενά χρέους. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρελθόν η Αμερική το 1945 κατέγραφε χρέος ίσο με το 120% του ΑΕΠ, εντούτοις τότε γνώρισε και την πιο πρωτοφανή μεγέθυνση της οικονομίας της. Όλα αυτά βασίζονται στο γεγονός ότι χώρες με ισχυρό νόμισμα αλλά και ισχυρή πολιτική ηγεσία μπορούν να δανείζονται από τις αγορές σχετικά φθηνά αφού μπορούν και εγγυώνται την αποπληρωμή των χρεών τους. Το πρόβλημα της  φθηνής αναχρηματοδότησης ξεκινά από την στιγμή που οι αγορές διαμορφώνουν την εντύπωση ότι κάποια ελλειμματική χώρα δεν μπορεί να εκπληρώσει τα δάνειά της. Αυτό έγινε και με την Ελλάδα.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι, το πρόβλημα θα συνεχίσει να υπάρχει για την Ευρώπη από την στιγμή που οι αγορές πλέον δεν εμπιστεύονται τις εγγυήσεις των Ευρωπαίων ηγετών. Και πως θα μπορούσαν βέβαια... αφού το διπολικό καθεστώς που προωθούν οι Γερμανοί (εν μέρη δικαιολογημένα για να είμαστε ακριβοδίκαιοι...) συνεχίζει να καλλιεργεί ανησυχίες και τελικώς συντελεί και στην αποδυνάμωση του ευρώ. Τα πράγματα στενεύουν άσχημα, ήδη το πετρέλαιο έχει αγγίξει ξανά τα 100$ το βαρέλι και σύντομα η Ευρωπαϊκή οικονομία θα αιμορραγεί και από την βιομηχανία της. Η συναίνεση είναι απαραίτητη και η μόνη ουσιαστική λύση για να διορθωθεί η ψυχολογία - προσδοκίες των αγορών. Μόλις επέλθει ηρεμία τότε το "αόρατο χέρι" του Smith θα προβεί σε εκκαθάριση και ισορροπία της αγοράς.

ΕΥΡΩ-ΟΜΟΛΟΓΑ & ΕΥΡΩ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

"...χώρες που έχουν σχετικά μεγάλα χρέη, μεγάλα δημόσια ελλείμματα και  μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών, δεν διαθέτουν δικό τους νόμισμα και δεν μπορούν να μειώσουν τα επιτόκια. Ο μόνος τρόπος να βγουν από τη κατάσταση αυτή είναι να περάσουν μέσα από σοβαρές υφέσεις". - Callum Henderson, επικεφαλής διεθνών αγορών συναλλάγματος της Standard Chartered στη Σιγκαπούρη (Πηγή Ελευθεροτυπία)

Για την σύσταση ενός πανευρωπαϊκού οργανισμού διαχείρισης κρατικού χρέους έκανε λόγο, με αφορμή και την σύσκεψη του Ecofin, ο πρόεδρος του Eurogroup κος Γιούνκερ ενώ, πάντα με δημοσίευμα των Financial Times, συνέστησε την δημιουργία ενός ευρώ-ομολόγου το οποίο θα διαπραγματεύεται ποσά μέχρι και το 40% του ΑΕΠ της ευρωζώνης. Στην εν λόγω πρόταση συμφώνησε και ο Ιταλός υπουργός οικονομικών, κος Τρεμόντι ενώ όπως έχουν δηλώσει και οι 2 αξιωματούχοι, το λεγόμενο "E-Bond" θα βοηθήσει στην σταθεροποίηση του ευρώ. Παράλληλα με την συζήτηση για το "E-Bond", στην σύνοδο του Ecofin θα τεθεί και ενδεχόμενο επιμήκυνσης του δανείου των 110 δις. της Ελλάδας οι οποίες και εμφανίζονται σκληρές.

Ποιο είναι το συμπέρασμα; Καλά Κρασιά κύριοι!!!

Είναι σχεδόν αδιανόητο το γεγονός ότι το σύνολο των αξιωματούχων του Eurogroup συνεχίζουν να πιστεύουν πως το πρόβλημα της ευρώ-οικονομίας είναι στην βάση του τεχνικό-οικονομικό. Η ΕΚΤ από την μία προσπαθεί να αφομοιώσει το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων, παρόμοιο με αυτό των 600 δις. δολαρίων από την Fed, με σκοπό να αυξήσει την ρευστότητα της αγοράς, και από την άλλη το Eurogroup ετοιμάζεται να αναθέσει ζήτημα ευρώ-ομολόγων. Και στις 2 περιπτώσεις το ζητούμενο δέν είναι το να βελτιωθεί η ρευστότητα ή η σταθερότητα ενός νομίσματος το οποίο, εν μέσω ενός νομισματικού πολέμου, θα συνεχίζει για πολύ καιρό ακόμα να είναι το πιο ακριβό. Τα πάντα έχουν να κάνουν με την ψυχολογία και ειδικότερα την ψυχολογία ενός επενδυτή.

Η ψυχολογία των αγορών αυτή την στιγμή είναι πάνω σε τεντωμένο σκοινί. Ύστερα και από την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων για την ανεργία στις ΗΠΑ, στις οποίες εμφάνισε αύξηση από 9,6% σε 9,8%, και σε συνδυασμό με την ενδεχόμενη παράταση του προγράμματος ρευστότητας της Fed, οι αγορές παραμένουν νευρικές με αποτέλεσμα την εμφάνιση, στο κλείσιμο της Παρασκευής, μικτών προσήμων στους δείκτες μεγάλων χρηματιστηρίων της Ευρώπης και της Ασίας (με κάθοδο έκλεισε ο Nikkei). Το φαινόμενο ήταν το ίδιο και στην δευτερογενή αγορά ομολόγων, με τα spreads των 10-ετών ελληνικών να διαμορφώνονται στις 894 μ.β. ενώ αυτή την στιγμή κινούνται ανοδικά στις 904 μ.β.. Όλα αυτά συγκλίνουν προς το γεγονός ότι αυτό που λείπει αυτή την στιγμή από την αγορά είναι καθαρά η ψυχολογία.

Η κίνηση με ευρώ-ομόλογα μπορεί στην θεωρία να είναι καλή και να δίνει ένα επιπλέον μέτρο θωράκισης του ΕΥΡΩ απέναντι σε κρίσεις, αλλά μπορεί να αποδειχθεί και αποτυχία αφού μην ξεχνάμε ότι στην τελική αποτελεί ένα είδος ομολογιακού τίτλου. Ποίος μπορεί να αποκλείσει το γεγονός πως ότι συνέβη με τα ελληνικά ομόλογα δεν θα συμβεί και με τα ευρώ-ομόλογα; Με την παρούσα ψυχολογία της αγοράς, την απειλή υποβάθμισης της Ελλάδας από τον οίκο S&P και την επισφαλή, πλέον, θέση της Ιρλανδίας, ανα πάσα στιγμή το ενδιαφέρον των επενδυτών μπορεί να απομακρυνθεί. Ενδεχομένως και τα αντίστοιχα premiums που θα ζητάνε οι θεσμικοί επενδυτές για κάθε ευρώ που θα δανείζουν, να είναι αρκετά υψηλά. Ειδικά σε μια οικονομία που προς το παρόν κινείται σε 2 άξονες (Γερμανία και όλοι οι άλλοι...), όλος ο νότος βρίσκεται υπό τον φόβο  της πτώχευσης και ουσιαστική συναίνεση δεν υπάρχει, οι επενδυτές θα αποφεύγουν να επενδύσουν σε ένα νόμισμα το οποίο χαρακτηρίζεται από  έντονη πολιτική και οικονομική αστάθεια. 

Οι Γερμανοί, υπό μία έννοια, έχουν δίκιο να φρενάρουν την κάθε κίνηση απελπισίας που γίνεται από το Eurogroup και από την ΕΚΤ, αφού γνωρίζουν πως η ψυχολογία της αγοράς ανταποκρίνεται σε χώρες με πειθαρχημένη δημοσιονομική πολιτική. Ωστόσο και οι ίδιοι έχουν αποτύχει να παρουσιάσουν μία συμπαγή πολιτική αντιμετώπισης της παρούσας κρίσης. Ακόμα και η θέση τους για την ελεγχόμενη χρεωκοπία ήταν τουλάχιστον ανεπαρκής αν όχι γελοία αφού παρουσίαζαν ένα σενάριο χρεοκοπίας υπονοώντας ότι οι εκάστοτε πιστωτές θα δεχθούν να χάσουν ένα μέρος του κεφαλαίου τους. Η  άκαμπτη γερμανική θέση θα οδηγήσει γρήγορα την Γερμανία σε απομόνωση και ενδεχομένως ένα τέτοιο σενάριο να αποδειχθεί και μοιραίο για την ευρωζώνη καθώς οι Γερμανοί να επιδιώξουν την απομάκρυνσή τους από την ΟΝΕ. Εξάλλου δεν είναι και λίγοι αυτοί που επιζητούν τις παλιές καλές εποχές του δυνατού γερμανικού μάρκου.

Για να κλείσω, έχω αναφέρει και στο παρελθόν πως το παιχνίδι το έχασε η Ευρώπη από τον Φλεβάρη του 10', όταν και κάτω από το βάρος των συνεχών υποβαθμίσεων της Ελλάδας και των επιθέσεων κατά του ΕΥΡΩ, απέτυχε να υιοθετήσει έγκαιρα ένα ενιαίο πλάνο δράσης. Αντιθέτως κινήθηκε σε ένα άξονα άκαρπης πολιτικής και δημιουργίας, εν τέλει, μιας εικόνας διόλου ελκυστικής προς τον επενδυτικό κόσμο. Η ψυχολογία που δημιούργησε ήταν καταστρεπτική στο σύνολό της, εδραιώνοντας τα υψηλά επίπεδα των  spreads και εξαφανίζοντας την έστω και λίγη ανταγωνιστικότητα που διέθετε το ΕΥΡΩ σαν ενιαίο νόμισμα. Τα παρόντα μέτρα και εξαγγελίες αποτελούν μπαλώματα και πρόχειρες λύσεις. Όσο επικρατεί αυτός ο ευρωπαϊκός δυαδισμός μεταξύ Γερμανίας και Ευρώπης δεν προβλέπεται να αλλάξει η ψυχολογία των αγορών και κάθε κίνηση που δεν συνοδεύεται από γενική συναίνεση θα μεταφράζεται ως αδυναμία και κίνηση εντυπωσιασμού. Εν τέλει, κάτω από αυτή την ψυχολογία, γνώμη μου είναι πως η Ελλάδα το μόνο πράγμα που της απομένει είναι να προχωρήσει αργά ή γρήγορα σε αναδιαπραγμάτευση του χρέους της. Εκτιμώ πως από το 11' και μετά αυτό το σενάριο θα γίνεται ολοένα και πιο δημοφιλές στους ασκούντες την οικονομική πολιτική και είναι και η μοναδική περίπτωση  για την Ελλάδα να ξανά-ξεκινήσει από το μηδέν. 

(Πηγή εικόνας - "Ναυτεμπορική")