ΜΙΑ ΕΞΙΣΩΣΗ... 1000 ΛΕΞΕΙΣ (Part 1)

Όταν το 1930 τα πρώτα θεμέλια της κευνσιανής θεωρίας έμπαιναν, άνοιγαν το δρόμο για την διέξοδο από το τρομερό οικονομικό κραχ του '29. Για τους οικονομολόγους η χρονιά του 1930 στην ουσία αποτέλεσε το σημείο μηδέν για την "αναδιάρθρωση" της οικονομικής θεωρίας και την δημιουργία ενός αυτόνομου πεδίου, εκείνου της μακροοικονομικής θεωρίας.

Όπως και στην φυσική, μέσω της θεωρίας της σχετικότητας του Αϊνστάιν, η αναπαράσταση της σύγχρονης θεωρίας έγινε μέσω της περίφημης εξίσωσης E = mc^2, έτσι και στην μακροοικονομική η εξίσωση του εγχώριου προϊόντος Y = C + I + G + (X - M), η οποία και περιγράφει το σύνολο της οικονομίας, έμελλε να γίνει έκτοτε μέχρι και σήμερα το σημείο αναφοράς οικονομικών πολιτικών που στηρίζονται περισσότερο σε δημοσιονομική πολιτική παρά σε νομισματική. Σύμφωνα λοιπόν με την εν λόγω εξίσωση, οι προσδιοριστικοί παράγοντες στην οικονομική ανάπτυξη μιας οικονομίας "ανοικτής" (συμπεριλαμβανομένου και του παράγοντα των εξαγωγών X - M) είναι η κατανάλωση (C), η ιδιωτική επένδυση (I), οι δημόσιες δαπάνες (G) και το εμπορικό πλεόνασμα (ή έλλειμμα για αρνητικό πρόσημο) (X - M). Πολλοί θα πουν: "πως είναι δυνατόν ένα δυναμικό μέγεθος όπως η οικονομία να περιγράφεται από μία τέτοια γραμμική εξίσωση;" Η απάντηση, ναι και όμως είναι. 

Όπως είναι φυσικό μια οικονομία εξαρτάται από μια πλειάδα δυναμικών μεγεθών τα οποία όμως λειτουργούν απλώς σαν μέσα διαμόρφωσης των τιμών των βασικών συντελεστών της εξίσωσης του εισοδήματος. Η εν λόγω εξίσωση αποτέλεσε κύριο ρυθμιστικό όργανο των δημοσιονομικών πολιτικών που ακολουθήθηκαν μεταπολεμικά, ενώ σαν θεωρία αποτέλεσε τη βάση για τις προγραμματικές δηλώσεις τις πλειοψηφίας των σοσιαλιστικών κυβερνήσεων στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης. Ειδικά μετά από την Ευρωπαϊκή Οικονομική Ενοποίηση και την είσοδο της Ελλάδας στο ΕΥΡΩ, η δημοσιονομική πολιτική αποτέλεσε τον μοναδικό άξονα οικονομικής πολιτικής μιας και ο νομισματικός έλεγχος πέρασε πλέον στα χέρια της ΕΚΤ. Το αποτέλεσμα όμως απ’ ότι φαίνεται είναι μάλλον απογοητευτικό και αυτό διότι (όπως πολλές φορές έχει υποστηριχθεί μέσω της παρούσας σελίδας) η ελληνική οικονομική πολιτική αποτέλεσε ένα κακό παράδειγμα δημοσιονομικής πολιτικής.

Όπως είναι ήδη γνωστό, πολλοί είναι αυτοί που φωνάζουν ανάπτυξη και όχι άλλα φορολογικά μέτρα. Είναι τραγικό το γεγονός όμως πως οι περισσότεροι εταίροι μας εντός της ΕΕ αγνοούν έναν απαράβατο κανόνα της οικονομικής πολιτικής, ανάπτυξη έρχεται μέσω γερών βάσεων και στήριξης των οικονομικών στρωμάτων και των ασκούντων την παραγωγική διαδικασία. Η φορολογική εξάντληση με σκοπό την δημοσιονομική πειθαρχία οδηγεί σε περαιτέρω ύφεση και σε αφανισμό των βάσεων μιας οικονομίας. Η εξίσωση Y = C + I + G + (X - M) τα περιγράφει όλα αυτά ως εξής: διατήρηση της φορολογίας σε υψηλά επίπεδα για τα έσοδα του κράτους αποδυναμώνει την κατανάλωση C, η παράλληλη φορολόγηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (που συνδέονται άμεσα με την πρωτογενή κατανάλωση), σε συνδυασμό με την μείωση του ρυθμού των επενδύσεων fast track από μεγαλύτερες επιχειρήσεις, μειώνει περαιτέρω τις επενδύσεις I, ενώ η επιμονή στην δημοσιονομική πειθαρχία και το συμμάζεμα του δημοσίου τομέα – επηρεάζοντας ακόμα και τις ωφέλιμες δαπάνες συρρικνώνει και τον παράγοντα C αφήνοντας τέλος μόνο το εμπορικό πλεόνασμα X - M να κάνει την διαφορά το οποίο πλεόνασμα, απουσίας μίας ενιαίας εμπορικής προώθησης των ελληνικών προϊόντων, δεν μπορεί να συνεισφέρει επαρκώς στην οικονομική ανάπτυξη.   

( ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…)

Η Πολιτική πλευρά της Οικονομικής Νο2

Σε συνέχεια του προηγούμενου άρθρου με τον ίδιο τίτλο, ιδού ένα αστείο ντοκουμέντο μιας λανθασμένης πολιτικής του παρελθόντος, η οποία και χρησίμευε στην εξέρευση εγχώριων κεφαλαίων για την κάληψη τοκοχρεωλυσίων τρεχουσών δανεικών αναγκών και όχι για ουσιαστική επένδυση αναπτυξιακού χαρακτήρα... enjoy!!!

Ερώτηση: Άραγε τα ασφάλιστρα κινδύνου (CDS) υπήρχαν τότε;;;

Απάντηση: Μαλλον όχι, τότε είμασταν όλοι σολιαλιστές και εμπιστευόμασταν το κράτος... μετά μας πήραν χαμπάρι οι ξένοι... τωρα που το σκέφτομαι αν δεν υπήρχαν οι έλληνες δεν θα είχαν δημιουργηθεί τα CDS... ακόμα και στην κερδοσκοπία πρώτοι!!!!!

Η Πολιτική πλευρά της Οικονομικής

«Οι Γερμανοί έχουν ξοδέψει την τελευταία 10ετία σφίγγοντας το ζωνάρι και βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητά τους, ενώ οι Έλληνες δημόσιοι υπάλληλοι παίρνουν ακόμα 14 μισθούς τον χρόνο» - τηλεγράφημα 10BERLIN181 από τους Αμερικάνους στο γερμανικό Υπουργείο Οικονομικών (Φεβ. 2010) πηγή από τα Wikileaks - εφημ. "Καθημερινή"

Όπως έχει αναφερθεί και σε προηγούμενα άρθρα, η ανάμειξη 2 εκ διαμέτρου αντίθετων θεωριων μιας επιστήμης μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις παραπλανητικές και μη - αναστρέψιμες. Σε μια κοινωνία σαν ένα σύνολο θεσμών, ανθρώπων, ηθών, θρησκειών αλλά κυρίως εθνικής αυτοκυριαρχίας, δεν είναι συνετό να αναμειγνύονται πολιτικές αποφάσεις ελαχίστου πολιτικού κόστους με αποφάσεις οικονομικού χαρακτήρα και τεραστίου κοινωνικού κόστους. Σε μία κοινωνία όπου πλέον οι πολιτικές ιδεολογίες έχουν μετατραπεί σε ένα είδος κράχτη για το νέο - φιλελεθευρισμό, το μόνο που έχει σημασία είναι μόνο η αποφυγή μιας ενδεχόμενης πολιτικής "ρετσινιάς" και η επίτευξη της επανεκλογής.

Τόσο η οικονομική επιστήμη όσο και η πολιτική ανήκουν στο ευρύτερο πεδίο της κοινωνιολογίας με έννοια ότι και οι 2 δρουν και αλληλεπιδρούν στο σύνολο μιας κοινωνίας ενώ μπορεί ακόμα και σε ειδικές περιπτώσεις να είναι και άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους. Η ουσία όμως είναι ότι, 2 φαινομενικά παρόμοιες κοινωνικές επιστήμες, έχουν αντίθετη σχέση μεταξύ τους όταν η θεωρία γίνεται πράξη. Ειδικά στην Ελλάδα έχουμε δει την τελευταία 30ετία το σύνολο των πολιτικών αποφάσεων να είναι εκ διαμέτρου αντίθετες με βασικούς κανόνες της οικονομικής και κατά συνέπεια την αλλοίωση της κοινωνίας τόσο σε οικονομικό επίπεδο (βλέπε την Ελλάδα του μνημονίου) όσο και σε κοινωνικό. Το πλέον κλασσικό παράδειγμα μιας τέτοιας καταστροφικής σχέσης πολιτικής - οικονομίας είναι η Γαλλία λίγο πριν το 1789, όπου τα απομεινάρια του "κολμπερισμού" σε συνδυασμό με το χρέος της Γαλλίας την περίοδο της βασιλείας του Λουδοβίκου του 16ου οδήγησε στην χρεωκοπία την Γαλλία και στο ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης.

Έτσι λοιπόν και στην Ελλάδα του 2011, η λανθασμένη πολιτική της λήψης διαρθρωτικών μέτρων, ίσως και μέτρων ακραίων μέν πολιτικώς αλλά οικονομικώς απολύτως σωστά, οδηγεί την χώρα σε ένα τέλμα κυκλικής ύφεσης με κίνδυνο την παραχώρηση και της ίδιας της αυτοκυριαρχίας της. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι βλέπουμε πως οι στόχοι του μνημονίου συνεχώς αποκλίνουν, η ελληνική κυβέρνηση λαμβάνει μέτρα βιαστικά και παράλογα κάθε φορά που επίκειται επίσκεψη της τρόικας ενώ μετά το πέρας των ομιλιών μπαίνει ξανά σε ένα νέο κύκλο νάρκης και όλα αυτά φυσικά οδηγούν και στις αλλεπάλληλες υποβαθμίσεις τύπου S&P και Moody's. Η αποφυγή της λέξης χρεωκοπία ήταν ηθελημένη διότι απέδιδε μια πολιτική "ρετσινιά" μόνιμου χαρακτήρα στους: πολιτικούς ενώ σε επίπεδο κοινωνίας μεσοπρόθεσμα θα ήταν εφιαλτική (αν και επιτακτική) αλλά όχι μόνιμη καθώς η ανάπτυξη θα επέστρεφε στο μέλλον.

Βλέπουμε λοιπόν πως η πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής μέσω επεκτατικού φορολογικού σχεδίου και παράλληλης μείωσης των ωφέλιμων δαπανών του δημοσίου, με απώτερο σκοπό την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων στον προϋπολογισμό, οδηγεί σε αναστολή της οικονομικής δραστηριότητας αλλά και σε κυκλική ύφεση. Η κληρονομιά του μνημονίου θα είναι βαριά και αργά η γρήγορα θα αποδειχθεί ανεπαρκής και αστεία, πρόσφατο παράδειγμα η επίτευξη επιμήκυνσης του χρέους και αναπροσαρμογή των επιτοκίων δανεισμού της Ελλάδας (το πρώτο βήμα σε μια αναπόφευκτη αναδιάρθρωση του χρέους). Ειδικά για τα επιτόκια η τελευταία απόφαση της 25ης Μαρτίου ουσιαστικά θα είναι άκυρη μιας και η ΕΚΤ αποφάσισε την αύξηση τους κατά 1 ποσοστιαία μονάδα. Συμπέρασμα λοιπόν, η κυβέρνηση αν ήθελε να ενεργήσει ηρωικά θα διάλεγε το δρόμο της επίπονης αλλά και σίγουρης εξόδου από την κρίση δηλαδή να οδηγηθεί σε μια αναδιάρθρωση του χρέους παρά στην φαινομενικά ενίσχυση μιας πολιτικής επανεκλογής. 

Την λύση την περιγράφει πολύ καλά η Εφημερίδα "Καθημερινή" (στις 03/04/2011) όπου αναφέρει στο πρωτοσέλιδο: "Ένας από τους βασικούς λόγους που έχουμε φτάσει στο ναδίρ είναι το γεγονός ότι όλες οι κυβερνήσεις αρνούνται επίμονα να χρησιμοποιήσουν σε καίριες θέσεις μη πολιτικούς και ανθρώπους της αγοράς. Οι παραδοσιακοί πολιτικοί σπανίως διαθέτουν τεχνοκρατικές γνώσεις ή διοικητικές ικανότητες και συνήθως είναι προσηλωμένοι στην επανεκλογή τους και μόνο. Τα προβλήματα όμως της χώρας έχουν καταστεί εξαιρετικά δύσκολα και περίπλοκα. Απαιτούν ανθρώπους άλλου επιπέδου οι οποίοι πρέπει να τα καταλαβαίνουν, να μπορούν να σταθούν σε επαφές με την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλους στο εξωτερικό και, το κυριότερο, να μην σκέπτονται συνεχώς το πολιτικό κόστος κάθε κίνησής τους. Το πολιτικό σύστημα έφτασε στα όριά του και δεν μπορεί να διαχειρισθεί την κρίση εκτός αν αποφασίσει να ξεπεράσει τις φοβίες και τις ανασφάλειες του και να αναθέσει δύσκολες αποστολές σε σοβαρούς, μη κομματικούς, ανθρώπους".

(Πηγή εικόνας - http://3.bp.blogspot.com)

Απο Goody's σε Moody's

"Σχεδόν όλοι, και οι 400 ( !!), διεθνείς επενδυτές και θεσμικοί που συμμετέχουν στο πάνελ του Euromoney, αναμένουν πως μία χώρα της Ευρωζώνης θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του χρέους της, μέσα στα επόμενα δύο χρόνια το αργότερο." - εφημ. ΤΟ ΚΕΡΔΟΣ

Η υποβάθμιση ήρθε ξανά στα γνώριμα της μέρη. Ξαφνιάζεστε;;; Δεν θα θα έπρεπε... Λίγο η σιωπή της Μέρκελ, λίγο ο τραμπουκισμός του ΔΝΤ, λίγο η πετρελαϊκή ύφεση, προφανώς όλα αυτά δεν δημιουργούν και το πιο κατάλληλο έδαφος για αισιόδοξες εκτιμήσεις σε προβληματικές χώρες όπως ή Ελλάδα. Το γεγονός ότι η Moody's προχώρησε σε αξιολόγηση πριν την σύνοδο κορυφής στις 25 Μαρτίου, έχει γίνει πρώτο θέμα και αντικείμενο επιθέσεων όλου του πολιτικού κόσμου της ΕΕ και της Ελλάδας. Χάνεται όμως έτσι η ουσία...

Η ουσία βρίσκεται στα νούμερα. Η χώρα δεν λαμβάνει τα έσοδα που προβλέπονται βάσει μνημονίου και συγκεκριμένα μόλις στο δίμηνο Ιαν. - Φεβ. εμφάνισε υστέρηση κατά 500 εκατ. ευρώ (8,3 δις. ευρώ τα πραγματικά έναντι 8,8 δις. ευρώ στόχος του μνημονίου). Η ανεργία διαμορφώνεται πλέον στο 14,8% σχεδόν 2 μονάδες πάνω από τις πιο πρόσφατες μετρήσεις στο τέλος του 2010. Η ύφεση παίρνει διαστάσεις πάνω από το 4% του ΑΕΠ ενώ το χρέος και επίσημα πλέον ξεπερνά το 140% του ΑΕΠ. Σε μια οικονομία τέτοια, λοιπόν, όπου η δημοσιονομική πολιτική στραγγαλίζει τις επιχειρήσεις και συρρικνώνει την ανάπτυξη οι εκτιμήσεις δεν μπορούν παρα να είναι δυσοίωνες. 

Οι στόχοι που μπαίνουν στο μνημόνιο είναι αν όχι ανέφικτοι, τουλάχιστον μη ρεαλιστικοί. Ειδικά το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων ύψους 50 δις. από την στιγμή που όλη η περιουσία του δημοσίου μετά βίας αγγίζει τα 20 δις.. Θα πω για άλλη μια φορά κάτι που λένε και μεγάλοι οικονομολόγοι... ότι δεν μπορείς σε περίοδο κρίσης και βαθιάς ύφεσης να ασκήσεις αυτόνομη δημοσιονομική πολιτική χωρίς νομισματική χαλάρωση. Η φορολογία σαν μόνη πηγή κρατικών εσόδων οδηγάει σε συρρίκνωση των ιδιωτικών επενδύσεων, έτσι αυξάνεται ο πληθωρισμός και η ανεργία και τα εν δυνάμει κρατικά έσοδα μειώνονται. Όλοι είδαμε τα spreads να φτάνουν και να ξεπερνούν τις 900 μ.β. ενώ το διαμορφωμομένο επιτόκιο στην δημοπρασία των 6μηνων εντόκων γραμματίων ανήλθε σε 4,75% έναντι 4,64% απο τον περασμένο Φεβρουάριο. Μπαίνουμε σε κυκλική ύφεση πράγμα που περιορίζει αρκετά τις επιλογές που μπορεί να λάβει το οικονομικό επιτελείο.

Όλα αυτά λαμβάνονται υπόψιν από οίκους όπως η Moody's η οποία μπορεί και να εξυπηρετεί κερδοσκοπικά συμφέροντα, αλλά αποτυπώνει την αγωνία των αγορών και των επενδυτών απέναντι στα πολιτικά τερτίπια της Ευρώπης και της Γερμανίας. Ένα είναι σίγουρο, η πολιτική δεν πρέπει να ταυτίζεται με την οικονομία. Συνήθως η εμπειρία 'εχει δείξει ότι μια πολιτική απόφαση συνήθως αποτελεί και οικονομική ουτοπία!!!! Πρόσφατο παράδειγμα η υπογραφή του μνημονίου και η συνεχής αποφυγή της κουβέντας περί haircut των ελληνικών ομολόγων. Πάρτε το απόφαση κύριοι!!! Αν δεν αρχίσετε να σκέφτεστε οικονομικά και όχι πολιτικά τότε οι "γρήγορες" υποβαθμίσεις από οίκους όπως η Moody's θα σερβίρονται το ίδιο γρήγορα όπως τα χάρμπουργερ στα Goody's...

(πηγή εικόνας Zoogla online)