Η Πολιτική πλευρά της Οικονομικής

«Οι Γερμανοί έχουν ξοδέψει την τελευταία 10ετία σφίγγοντας το ζωνάρι και βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητά τους, ενώ οι Έλληνες δημόσιοι υπάλληλοι παίρνουν ακόμα 14 μισθούς τον χρόνο» - τηλεγράφημα 10BERLIN181 από τους Αμερικάνους στο γερμανικό Υπουργείο Οικονομικών (Φεβ. 2010) πηγή από τα Wikileaks - εφημ. "Καθημερινή"

Όπως έχει αναφερθεί και σε προηγούμενα άρθρα, η ανάμειξη 2 εκ διαμέτρου αντίθετων θεωριων μιας επιστήμης μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις παραπλανητικές και μη - αναστρέψιμες. Σε μια κοινωνία σαν ένα σύνολο θεσμών, ανθρώπων, ηθών, θρησκειών αλλά κυρίως εθνικής αυτοκυριαρχίας, δεν είναι συνετό να αναμειγνύονται πολιτικές αποφάσεις ελαχίστου πολιτικού κόστους με αποφάσεις οικονομικού χαρακτήρα και τεραστίου κοινωνικού κόστους. Σε μία κοινωνία όπου πλέον οι πολιτικές ιδεολογίες έχουν μετατραπεί σε ένα είδος κράχτη για το νέο - φιλελεθευρισμό, το μόνο που έχει σημασία είναι μόνο η αποφυγή μιας ενδεχόμενης πολιτικής "ρετσινιάς" και η επίτευξη της επανεκλογής.

Τόσο η οικονομική επιστήμη όσο και η πολιτική ανήκουν στο ευρύτερο πεδίο της κοινωνιολογίας με έννοια ότι και οι 2 δρουν και αλληλεπιδρούν στο σύνολο μιας κοινωνίας ενώ μπορεί ακόμα και σε ειδικές περιπτώσεις να είναι και άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους. Η ουσία όμως είναι ότι, 2 φαινομενικά παρόμοιες κοινωνικές επιστήμες, έχουν αντίθετη σχέση μεταξύ τους όταν η θεωρία γίνεται πράξη. Ειδικά στην Ελλάδα έχουμε δει την τελευταία 30ετία το σύνολο των πολιτικών αποφάσεων να είναι εκ διαμέτρου αντίθετες με βασικούς κανόνες της οικονομικής και κατά συνέπεια την αλλοίωση της κοινωνίας τόσο σε οικονομικό επίπεδο (βλέπε την Ελλάδα του μνημονίου) όσο και σε κοινωνικό. Το πλέον κλασσικό παράδειγμα μιας τέτοιας καταστροφικής σχέσης πολιτικής - οικονομίας είναι η Γαλλία λίγο πριν το 1789, όπου τα απομεινάρια του "κολμπερισμού" σε συνδυασμό με το χρέος της Γαλλίας την περίοδο της βασιλείας του Λουδοβίκου του 16ου οδήγησε στην χρεωκοπία την Γαλλία και στο ξέσπασμα της Γαλλικής Επανάστασης.

Έτσι λοιπόν και στην Ελλάδα του 2011, η λανθασμένη πολιτική της λήψης διαρθρωτικών μέτρων, ίσως και μέτρων ακραίων μέν πολιτικώς αλλά οικονομικώς απολύτως σωστά, οδηγεί την χώρα σε ένα τέλμα κυκλικής ύφεσης με κίνδυνο την παραχώρηση και της ίδιας της αυτοκυριαρχίας της. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι βλέπουμε πως οι στόχοι του μνημονίου συνεχώς αποκλίνουν, η ελληνική κυβέρνηση λαμβάνει μέτρα βιαστικά και παράλογα κάθε φορά που επίκειται επίσκεψη της τρόικας ενώ μετά το πέρας των ομιλιών μπαίνει ξανά σε ένα νέο κύκλο νάρκης και όλα αυτά φυσικά οδηγούν και στις αλλεπάλληλες υποβαθμίσεις τύπου S&P και Moody's. Η αποφυγή της λέξης χρεωκοπία ήταν ηθελημένη διότι απέδιδε μια πολιτική "ρετσινιά" μόνιμου χαρακτήρα στους: πολιτικούς ενώ σε επίπεδο κοινωνίας μεσοπρόθεσμα θα ήταν εφιαλτική (αν και επιτακτική) αλλά όχι μόνιμη καθώς η ανάπτυξη θα επέστρεφε στο μέλλον.

Βλέπουμε λοιπόν πως η πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής μέσω επεκτατικού φορολογικού σχεδίου και παράλληλης μείωσης των ωφέλιμων δαπανών του δημοσίου, με απώτερο σκοπό την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων στον προϋπολογισμό, οδηγεί σε αναστολή της οικονομικής δραστηριότητας αλλά και σε κυκλική ύφεση. Η κληρονομιά του μνημονίου θα είναι βαριά και αργά η γρήγορα θα αποδειχθεί ανεπαρκής και αστεία, πρόσφατο παράδειγμα η επίτευξη επιμήκυνσης του χρέους και αναπροσαρμογή των επιτοκίων δανεισμού της Ελλάδας (το πρώτο βήμα σε μια αναπόφευκτη αναδιάρθρωση του χρέους). Ειδικά για τα επιτόκια η τελευταία απόφαση της 25ης Μαρτίου ουσιαστικά θα είναι άκυρη μιας και η ΕΚΤ αποφάσισε την αύξηση τους κατά 1 ποσοστιαία μονάδα. Συμπέρασμα λοιπόν, η κυβέρνηση αν ήθελε να ενεργήσει ηρωικά θα διάλεγε το δρόμο της επίπονης αλλά και σίγουρης εξόδου από την κρίση δηλαδή να οδηγηθεί σε μια αναδιάρθρωση του χρέους παρά στην φαινομενικά ενίσχυση μιας πολιτικής επανεκλογής. 

Την λύση την περιγράφει πολύ καλά η Εφημερίδα "Καθημερινή" (στις 03/04/2011) όπου αναφέρει στο πρωτοσέλιδο: "Ένας από τους βασικούς λόγους που έχουμε φτάσει στο ναδίρ είναι το γεγονός ότι όλες οι κυβερνήσεις αρνούνται επίμονα να χρησιμοποιήσουν σε καίριες θέσεις μη πολιτικούς και ανθρώπους της αγοράς. Οι παραδοσιακοί πολιτικοί σπανίως διαθέτουν τεχνοκρατικές γνώσεις ή διοικητικές ικανότητες και συνήθως είναι προσηλωμένοι στην επανεκλογή τους και μόνο. Τα προβλήματα όμως της χώρας έχουν καταστεί εξαιρετικά δύσκολα και περίπλοκα. Απαιτούν ανθρώπους άλλου επιπέδου οι οποίοι πρέπει να τα καταλαβαίνουν, να μπορούν να σταθούν σε επαφές με την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλους στο εξωτερικό και, το κυριότερο, να μην σκέπτονται συνεχώς το πολιτικό κόστος κάθε κίνησής τους. Το πολιτικό σύστημα έφτασε στα όριά του και δεν μπορεί να διαχειρισθεί την κρίση εκτός αν αποφασίσει να ξεπεράσει τις φοβίες και τις ανασφάλειες του και να αναθέσει δύσκολες αποστολές σε σοβαρούς, μη κομματικούς, ανθρώπους".

(Πηγή εικόνας - http://3.bp.blogspot.com)

Απο Goody's σε Moody's

"Σχεδόν όλοι, και οι 400 ( !!), διεθνείς επενδυτές και θεσμικοί που συμμετέχουν στο πάνελ του Euromoney, αναμένουν πως μία χώρα της Ευρωζώνης θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του χρέους της, μέσα στα επόμενα δύο χρόνια το αργότερο." - εφημ. ΤΟ ΚΕΡΔΟΣ

Η υποβάθμιση ήρθε ξανά στα γνώριμα της μέρη. Ξαφνιάζεστε;;; Δεν θα θα έπρεπε... Λίγο η σιωπή της Μέρκελ, λίγο ο τραμπουκισμός του ΔΝΤ, λίγο η πετρελαϊκή ύφεση, προφανώς όλα αυτά δεν δημιουργούν και το πιο κατάλληλο έδαφος για αισιόδοξες εκτιμήσεις σε προβληματικές χώρες όπως ή Ελλάδα. Το γεγονός ότι η Moody's προχώρησε σε αξιολόγηση πριν την σύνοδο κορυφής στις 25 Μαρτίου, έχει γίνει πρώτο θέμα και αντικείμενο επιθέσεων όλου του πολιτικού κόσμου της ΕΕ και της Ελλάδας. Χάνεται όμως έτσι η ουσία...

Η ουσία βρίσκεται στα νούμερα. Η χώρα δεν λαμβάνει τα έσοδα που προβλέπονται βάσει μνημονίου και συγκεκριμένα μόλις στο δίμηνο Ιαν. - Φεβ. εμφάνισε υστέρηση κατά 500 εκατ. ευρώ (8,3 δις. ευρώ τα πραγματικά έναντι 8,8 δις. ευρώ στόχος του μνημονίου). Η ανεργία διαμορφώνεται πλέον στο 14,8% σχεδόν 2 μονάδες πάνω από τις πιο πρόσφατες μετρήσεις στο τέλος του 2010. Η ύφεση παίρνει διαστάσεις πάνω από το 4% του ΑΕΠ ενώ το χρέος και επίσημα πλέον ξεπερνά το 140% του ΑΕΠ. Σε μια οικονομία τέτοια, λοιπόν, όπου η δημοσιονομική πολιτική στραγγαλίζει τις επιχειρήσεις και συρρικνώνει την ανάπτυξη οι εκτιμήσεις δεν μπορούν παρα να είναι δυσοίωνες. 

Οι στόχοι που μπαίνουν στο μνημόνιο είναι αν όχι ανέφικτοι, τουλάχιστον μη ρεαλιστικοί. Ειδικά το πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων ύψους 50 δις. από την στιγμή που όλη η περιουσία του δημοσίου μετά βίας αγγίζει τα 20 δις.. Θα πω για άλλη μια φορά κάτι που λένε και μεγάλοι οικονομολόγοι... ότι δεν μπορείς σε περίοδο κρίσης και βαθιάς ύφεσης να ασκήσεις αυτόνομη δημοσιονομική πολιτική χωρίς νομισματική χαλάρωση. Η φορολογία σαν μόνη πηγή κρατικών εσόδων οδηγάει σε συρρίκνωση των ιδιωτικών επενδύσεων, έτσι αυξάνεται ο πληθωρισμός και η ανεργία και τα εν δυνάμει κρατικά έσοδα μειώνονται. Όλοι είδαμε τα spreads να φτάνουν και να ξεπερνούν τις 900 μ.β. ενώ το διαμορφωμομένο επιτόκιο στην δημοπρασία των 6μηνων εντόκων γραμματίων ανήλθε σε 4,75% έναντι 4,64% απο τον περασμένο Φεβρουάριο. Μπαίνουμε σε κυκλική ύφεση πράγμα που περιορίζει αρκετά τις επιλογές που μπορεί να λάβει το οικονομικό επιτελείο.

Όλα αυτά λαμβάνονται υπόψιν από οίκους όπως η Moody's η οποία μπορεί και να εξυπηρετεί κερδοσκοπικά συμφέροντα, αλλά αποτυπώνει την αγωνία των αγορών και των επενδυτών απέναντι στα πολιτικά τερτίπια της Ευρώπης και της Γερμανίας. Ένα είναι σίγουρο, η πολιτική δεν πρέπει να ταυτίζεται με την οικονομία. Συνήθως η εμπειρία 'εχει δείξει ότι μια πολιτική απόφαση συνήθως αποτελεί και οικονομική ουτοπία!!!! Πρόσφατο παράδειγμα η υπογραφή του μνημονίου και η συνεχής αποφυγή της κουβέντας περί haircut των ελληνικών ομολόγων. Πάρτε το απόφαση κύριοι!!! Αν δεν αρχίσετε να σκέφτεστε οικονομικά και όχι πολιτικά τότε οι "γρήγορες" υποβαθμίσεις από οίκους όπως η Moody's θα σερβίρονται το ίδιο γρήγορα όπως τα χάρμπουργερ στα Goody's...

(πηγή εικόνας Zoogla online)

ETE + ALPHA BANK = 1700 μ.!!!

«Η κυβέρνηση έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα πρέπει να επιδιώξει την αναδιάταξή του, ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις σημερινές δύσκολες συνθήκες, να παίξει το ρόλο του στη σημερινή συγκυρία, στη χορήγηση ρευστότητας στην πραγματική οικονομία και στην ανάπτυξη» - Γ. Παπακωσταντίνου Υπ. Οικονομικών σχετικά με την πρόταση της ΕΤΕ (πηγή εφημ. "Ναυτεμπορική")

Στα οικονομικά υπήρχε πάντα μια έννοια που χρησιμοποιόταν για να δείξει το βαθμό ευαισθησίας των καταναλωτών σε μια αλλαγή της τιμής ενός αγαθού. Το πόσο δηλαδή θετικά ή αρνητικά θα άλλαζε η ζήτηση για κάποιο αγαθό σε σχέση, πάντα, με αλλαγή στην τιμή του. Η γνωστή από πολλούς σαν "ελαστικότητα" μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει και την σημερινή αντίδραση του Χ.Α. που έσπασε, για πρώτη φορά από το καλοκαίρι του 2010, το φράγμα των 1700 μονάδων. Αν θεωρήσουμε ότι ένα τέτοιο μέγεθος παίρνει τιμές  +/- τότε σίγουρα η ελαστικότητα του Χ.Α. ως προς τις οικονομικές εξελίξεις, θα ισούται με άπειρο καθώς μόνο έτσι μπορεί να εξηγήσει κανείς το γεγονός ότι είχαμε τζίρο συναλλαγών γύρω στα 190 εκατ. ευρώ την στιγμή που ξεκινούσε την συνεδρίαση σήμερα με -0,03% και τζίρο συναλλαγών στα 40 εκατ. ευρώ.

Το αίτιο φυσικά δεν είναι άλλο από την κατάθεση πρότασης της Εθνικής προς την Άλφα Τράπεζα για συγχώνευση με αναλογία 8 μετοχές της ΕΤΕ για κάθε 11 της Άλφα. Φυσικά για προφύλαξη κερδοσκοπικών παιχνιδιών, η επιτροπή κεφαλαιαγοράς ανέστειλε την διαπραγμάτευση των εν λόγω τίτλων από το Χ.Α.. Η αντίδραση της αγοράς ήταν άμεση... στις 1715,13 μονάδες ο ΓΔ δηλαδή + 3,16% με τζίρο συναλλαγών 192,29 εκατ. ευρώ. Εκ πρώτης όψεως, πρόκειται για ένα πανηγυρικό come back του Χ.Α. ύστερα από μήνες αντίστασης στο διάστημα 1500 - 1600 μονάδων και τα πρόσημα να εναλλάσσονται ανα βδομάδα. Φυσικά τώρα μπαίνει εύλογα το ερώτημα, ποιο το όφελος μια φαινομενικά κρατικοποίησης από την στιγμή που το ΔΝΤ δείχνει το δρόμο για αποκρατικοποιήσεις; Σας δίνω λοιπόν τα στοιχεία έτσι όπως έχουν: στην μετά συγχώνευσης εποχή, το νέα σχήμα θα αποτελείται από 71% μετόχους της ΕΤΕ και 29% από μετόχους της Άλφα ενώ η συμμετοχή του δημοσίου διαμορφώνεται στο 0,9%. Οπότε μάλλον περισσότερο με αποκρατικοποίηση μοιάζει παρά με το αντίθετο. 

Το σίγουρο είναι τώρα ότι το Χ.Α. ξαναμπαίνει στο προσκήνιο, μίας και όλα τα βλέμματα θα είναι πλέον στραμμένα στο άνοιγμα της Δευτέρας. Τις επόμενες μέρες ενδέχεται να δούμε μεγάλη κινητικότητα στον 20αρη δείκτη, μιας και σήμερα πήραμε μια πρώτη γεύση. Ειδικότερα, μετοχές όπως εκείνη της Attica Bank και του Τ.Τ. κινούνταν για μεγάλο χρόνο γύρω από τα 1,05 και 3,30  και με μέση μεταβολή της τάξης του +3-4%, σήμερα έκλεισαν στο +15,60% και +19,77%. Μέσα σε μερικά λεπτά ΑΤΤ καιΤΤ έσπασαν το φράγμα του 1,15 ευρώ και 4,00 ευρώ από τις αρχές του καλοκαιριού του 2010. Συνεπώς μετοχές όπως αυτές που σχετίζονταν με σχετικά μικρό εύρος διακύμανσης, μπορούμε να περιμένουμε μεγαλύτερη κινητικότητα και γενικότερα για τον κλάδο πολλά ακόμα. 

Το όλο σκηνικό όμως θυμίζει παγίδα μιας και το εν λόγω προξενιό δεν φαίνεται να καρποφορεί ιδιαιτέρως καθώς 20 λεπτά πριν από την συγγραφή του εν λόγω άρθρου, το Δ.Σ. της Άλφα Τράπεζας απέρριπτε την πρόταση της ΕΤΕ σαν μή συμφέρουσα για τους μετόχους της Άλφα. Ενδιαφέρον λοιπόν πλέον έχει το να δούμε εάν η ΕΤΕ θα επιστρέψει με νέα και βελτιωμένη πρόταση και το πώς θα ανοίξει την Δευτέρα το Χ.Α.. Εκτίμησή μου είναι πως το σενάριο αυτό δεν θα έχει τέλος... η ΕΤΕ σίγουρα θα επιδιώξει να βγάλει κάτι από αυτήν την κίνηση ενώ δεν αποκλείεται να δούμε και παρόμοιες κινήσεις από μεριάς άλλων τραπεζών όπως την επιστροφή της Τράπεζας Πειραιώς στα σενάρια εξαγοράς του ΤΤ ή μια ενδεχόμενη συγχώνευση της ΑΤΕ με την Αttica Bank. Προσοχή λοιπόν στους επενδυτές και καρφωμένα τα μάτια από την Δευτέρα στον 20άρη  δείκτη καθώς το φάντασμα του ΧΑ του 1999 ξαναβγαίνει και πάλι στο προσκήνιο.    

(Πηγή εικόνας - Ναυτεμπορική)

ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΣΥΝΑΙΝΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

"For peripheral Europe to avoid another more severe debt crisis down the line, one that would likely prove fatal to their euro membership, these countries need to be able to shake off the bulk of their debt burdens and at the same time be allowed to nurse their economies back to health. But the only way this will happen is for core Europe, particularly Germany, to share substantially in the periphery's pain. The richer countries would have to forgive a hefty amount of peripheral Europe's debt or, alternatively make them equally large transfer payments"- Germany Won't Fancy the Pain Game / Allen Mattich - Wall Street Journal

Το σήριαλ της Ευρώπης καλά κρατεί. Ύστερα και από άρνηση της Γερμανίας στην πρόσφατη σύνοδο του Ecofin / Eurogroup, να υποστηρίξει την αναδιάρθρωση του μηχανισμού διάσωσης προβληματικών χωρών μελών, οι αγορές και πάλι έγιναν νευρικές με αποτέλεσμα την άνοδο και πάλι των spreads - 842 μ.β, ενώ τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια παραμένουν από χθες (19/01) σε αρνητική τροχιά (DAX: 7136,66 μ. -0,10%, FTSE 6037,65 -0,31%, CAC 40: 4005,55 -0,18% ώρα Ελλάδος 14:40μμ.). Η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης μεταξύ Βρυξελλών και Βερολίνου οδηγεί τις αγορές σε έλλειψη εμπιστοσύνης στο ΕΥΡΏ και περαιτέρω σε αποστροφή από κρατικούς τίτλους των χωρών της περιφέρειας και συγκεκριμένα των PIIGS.

Η αισιοδοξία στις ευρωπαϊκές αγορές είχε επιστρέψει, όταν και προχθές η Ισπανία κατάφερε να αντλήσει 5,538 δις. ευρώ από τις αγορές μέσω της έκδοσης έντοκων γραμματίων δωδεκάμηνης και δεκαοκτάμηνης διάρκειας, με επιτόκιο χαμηλότερο των προσδοκιών. Για πρώτη φορά ,ύστερα και από το καλοκαίρι του 2010, είδαμε τα spreads, των δεκαετών ελληνικών, να πέφτουν οριακά κάτω από τις 800 μ.β.. Τα άσχημα όμως ξαναήρθαν και πάλι με την κόντρα μεταξύ Βρυξελλών και Βερολίνου να οργιάζει. Η Γερμανία αντιμετωπίζοντας πλέον υψηλότερο επιτόκιο αλλά και τον κλονισμό του κυβερνητικού συνασπισμού, αντιστέκεται σθεναρά στο σχέδιο του αναβαθμισμένου μηχανισμού βοήθειας και στα ευρωομόλογα και έτσι αναπόφευκτα οδηγεί την Ευρώπη σε ένα καθεστώς διπολικό.

Το σίγουρο είναι πως η ψυχολογία των αγορών και πάλι μπαίνει σε αναταράξεις. Μια ψυχολογία η οποία είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένη με το κατά πόσο επιτυγχάνεται συναίνεση στο εσωτερικό της Ε.Ε.. Η δικαιολογία ότι το όλο κλίμα καλλιεργείται για λόγους κερδοσκοπίας δεν είναι από μόνο του και πολύ βάσιμο, καθώς είδαμε προσφάτως πως, ακόμα και με την απειλή της υποβάθμισης της Ελλάδας από τον οίκο Fitch, οι αγορές κατέγραφαν κέρδη ενώ το ελληνικό χρηματιστήριο για πρώτη φορά ύστερα από 2 μήνες έπιανε οριακά τις 1500 μονάδες. Και είναι λογικό, οι επενδυτές κατάλαβαν πλέον πως το ζητούμενο είναι να υπάρξει επιστροφή σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης για τα χρεωμένα κράτη της Ευρώπης και όχι κυρίως περικοπή των δαπανών. 

Το γιατί είναι απλό... Μια οποιαδήποτε χώρα δρα και αναπτύσσεται δανειζόμενη είτε από το εσωτερικό της είτε από εξωτερικό. Πάντα, προκειμένου να δημιουργεί κίνητρα για ιδιωτικές επενδύσεις αλλά και δημιουργία εισοδημάτων και υποδομών, εφαρμόζει πολιτικές οι οποίες οδηγούν σε ελλείμματα και κατά συνέπεια σε χρέη. Θεωρητικά, μια χώρα μπορεί να λειτουργεί και να δανείζεται και με υψηλό έλλειμμα αλλά κυρίως και με υψηλό χρέος, αρκεί όμως ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ να μεγαλύτερος ή ίσος από τον ρυθμό αύξησης του δημοσίου χρέους. Με αυτό τον τρόπο γίνεται έγκαιρη αναχρηματοδότηση των ελλειμμάτων και μακροπρόθεσμα καλύπτονται κενά χρέους. Είναι χαρακτηριστικό ότι παρελθόν η Αμερική το 1945 κατέγραφε χρέος ίσο με το 120% του ΑΕΠ, εντούτοις τότε γνώρισε και την πιο πρωτοφανή μεγέθυνση της οικονομίας της. Όλα αυτά βασίζονται στο γεγονός ότι χώρες με ισχυρό νόμισμα αλλά και ισχυρή πολιτική ηγεσία μπορούν να δανείζονται από τις αγορές σχετικά φθηνά αφού μπορούν και εγγυώνται την αποπληρωμή των χρεών τους. Το πρόβλημα της  φθηνής αναχρηματοδότησης ξεκινά από την στιγμή που οι αγορές διαμορφώνουν την εντύπωση ότι κάποια ελλειμματική χώρα δεν μπορεί να εκπληρώσει τα δάνειά της. Αυτό έγινε και με την Ελλάδα.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι, το πρόβλημα θα συνεχίσει να υπάρχει για την Ευρώπη από την στιγμή που οι αγορές πλέον δεν εμπιστεύονται τις εγγυήσεις των Ευρωπαίων ηγετών. Και πως θα μπορούσαν βέβαια... αφού το διπολικό καθεστώς που προωθούν οι Γερμανοί (εν μέρη δικαιολογημένα για να είμαστε ακριβοδίκαιοι...) συνεχίζει να καλλιεργεί ανησυχίες και τελικώς συντελεί και στην αποδυνάμωση του ευρώ. Τα πράγματα στενεύουν άσχημα, ήδη το πετρέλαιο έχει αγγίξει ξανά τα 100$ το βαρέλι και σύντομα η Ευρωπαϊκή οικονομία θα αιμορραγεί και από την βιομηχανία της. Η συναίνεση είναι απαραίτητη και η μόνη ουσιαστική λύση για να διορθωθεί η ψυχολογία - προσδοκίες των αγορών. Μόλις επέλθει ηρεμία τότε το "αόρατο χέρι" του Smith θα προβεί σε εκκαθάριση και ισορροπία της αγοράς.