ΧΘΕΣ... ΣΗΜΕΡΑ... ΑΥΡΙΟ...

"Καλύτερα ένα άθλιο τέλος παρά μια αθλιότητα χωρίς τέλος..."

Καρλ Μαρξ (Σύσταση 1ης Σοσιαλιστικής Διεθνούς - Παρίσι 1864)

Χθες... η Ελλάδα ζούσε μια περίοδο ψεύτικης ευημερίας, με ανοδικά κινούμενο χρηματιστήριο, ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο, συνεχώς αυξανόμενα αστικά κέντρα, έναν ασταμάτητα διογκούμενο δημόσιο τομέα και παράλληλα, αλλά μυστικά, ένα αυξανόμενο δημόσιο χρέος και έλλειμμα. Χθες... η Ελλάδα ζούσε σε μια ουτοπία όπου η πλειοψηφία του πληθυσμού ήταν βολεμένη σε δημόσιες θέσεις δήθεν προσφέροντας υπηρεσίες που προήγαγαν το συμφέρον του πολίτη, με αντάλλαγμα την συνεχόμενη εναλλαγή των 2 ισχυρών πολιτικών κομμάτων της χώρας στην εξουσία. Χθες... η Ελλάδα υιοθετούσε την "σκληροπυρηνική" κευνσιανή οικονομική πολιτική (με κύριο εκφραστή της τον Ανδρέα Παπανδρέου) ότι κρατικός παρεμβατισμός στην αγορά είναι επιτακτικός και με αιχμή του δόρατος την δημοσιονομική πολιτική, κρατικοποιήσεις ευνοούνταν, δημόσιες δαπάνες αυξάνονταν και με την παράλληλη αύξηση των επιτοκίων μειώνονταν τα κίνητρα για ιδιωτική επένδυση. Χθες... η Ελλάδα ήταν μια χώρα με υψηλή ιδιωτική κατανάλωση, μια χώρα όπου οι τράπεζες δάνειζαν χωρίς ιδιαίτερες εγγυήσεις, μια χώρα με υψηλά επίπεδα πληθωρισμού, μια χώρα όπου τελικώς κατανάλωνε χωρίς να παράγει.

Σήμερα... οι μάσκες έπεσαν. Δημόσιο χρέος στο 130% του ΑΕΠ, έλλειμμα πάνω από το 12% του ΑΕΠ, ένας δημόσιος τομέας χρεοκοπημένος και μια πολιτική σκηνή σε κρίση αξιών. Σήμερα... η εθνική αξιοπιστία στο μηδέν και μια περίοδο οικονομικής δικτατορίας ξεκινά με την επονομαζόμενη "τρόικα". Σήμερα... μια καινούργια εποχή ξεκινά όπου οι μισθοί μειώνονται, οι συντάξεις εξαφανίζονται και το έδαφος για έστω και κάποια υποτυπώδη ιδιωτική επένδυση χάνεται. Σήμερα... η κυβέρνηση παίρνει μέτρα που θα έπρεπε να πάρει σε περίοδο ευημερίας και προχωρά σε συρρίκνωση του δημοσίου τομέα με την ελπίδα ότι θα μπορέσει να εξοικονομήσει λεφτά για να καλύψει το τεράστιο δημόσιο χρέος. Σήμερα... η Ελλάδα κινείται σε τροχιά αποκρατικοποιήσεων και οικονομικής αποκέντρωσης την στιγμή που η Ευρώπη, μέσω και δήλωσης του Προέδρου της κου Φαν Ρόμπει, μπαίνει σε ένα κύκλο συγκεντρωτικής οικονομικής πολιτικής και οικονομικής λογοκρισίας όσο αφορά τις εκθέσεις διεθνών οίκων αξιολόγησης. Σήμερα... η Ελλάδα είναι πλέον το μαύρο πρόβατο της ευρωζώνης (ένας από τους κύριους υπαίτιους, κατά την άποψη των κοινοτικών μας εταίρων, για την κατρακύλα του ΕΥΡΏ) και με επίπεδα spread πιο πάνω και από 'κείνα του Ιράκ, αποτελεί παράδειγμα προς αποφυγή για κάθε θεσμικό επενδυτή παγκοσμίως γεγονός και που οδήγησε τελικά στον δανειστικό αποκλεισμό της από τις αγορές και την κατάληξή της σε επιτήρηση από το Νο1 καπιταλιστικό όργανο, διεθνώς, το ΔΝΤ.

Αύριο... τα πράγματα ίσως να είναι κακά αλλά τουλάχιστον δεν θα είναι χειρότερα. Τεχνικώς, η Ελλάδα έχει χρεοκοπήσει μιας και δεν δανείζεται από τις αγορές αλλά μόνο από το ΔΝΤ και την ΕΚΤ. Αύριο... ενδεχομένως να δούμε την ιδιωτική πρωτοβουλία, σε επίπεδο επενδύσεων, να βγαίνει από τον λήθαργο της οικονομικής ύφεσης και να παίρνει τα ηνία για την πορεία της οικονομικής ανάκαμψης. Αυτό που γίνεται τώρα με τις αποκρατικοποιήσεις, εάν γίνει μαζί με την χάραξη ενός συμπαγούς αναπτυξιακού πλαισίου τότε ίσως φανεί φως στην ομίχλη. Αύριο... ο πολίτης θα έχει βγει από την ψευδαίσθηση των ξύλινων πολιτικών λόγων και ψεύτικων υποσχέσεων για ένα καλύτερο αύριο, θα έχει σκεπτόμενη και συνειδητοποιημένη ψήφο καθώς επίσης και έντονο αίσθημα αυτάρκειας και όχι υπερκαταναλωτισμού. Ο επιχειρηματίας θα φροντίσει να κάνει επενδύσεις που να έχουν αναπτυξιακό ορίζοντα και όχι σκοπό αισχροκερδής μέσω προσφοράς υπερτιμημένων προϊόντων. Και τέλος αύριο... το κράτος θα μάθει να είναι προστάτης και ρυθμιστής της αγοράς (μιας αγοράς που θα προάγει την ανταγωνιστικότητα, την διαφάνεια στις συναλλαγές αλλά και θα παρέχει πάντα εύφορο έδαφος για καινούργιες επενδύσεις) και όχι πηγή σκανδάλων και πολιτικών συνδικάτων που θα κινούν την αγορά ανάλογα με τα συμφέροντά τους.

Όλα αυτά που περιγράφω μπορεί να ακούγονται ουτοπικά και ανέφικτα όμως μπορούν να γίνουν πέρα για πέρα αληθινά. Και θα το επιτύχουμε αυτό εάν, τελικώς, αποδεχτούμε ότι έχουμε, κατά κάποιο τρόπο, ήδη χρεοκοπήσει οπότε αυτό που θα πρέπει να κοιτάξουμε είναι το μέλλον και όχι το παρόν. Το να ζούμε με την ιδέα ότι κάποια στιγμή θα πτωχεύσουμε και ότι προς το παρόν επιβιώνουμε με τα μέτρα σταθερότητας είναι αυτό ακριβώς που περιέγραψε και ο Μαρξ το 1864 ότι ζούμε μια αθλιότητα χωρίς τέλος. Ας αποδεχτούμε τελικά την χρεωκοπία μας και ας κοιτάξουμε πως θα μπορέσουμε να ανακάμψουμε μέσα από μία κρίση, εν τέλη, όχι οικονομική αλλά κρίση πολιτικών και ηθικών αξιών. Η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία... 

(Πηγή εικόνας E-GNOMI.COM)

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΦΥΣΗ & ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

"Τα έθνη, με μια ανεκτή ανάπτυξη όσον αφορά την ικανότητα, την επιδεξιότητα και την ευφυΐα με τις οποίες εφαρμόζεται η εργασία, έχουν ακολουθήσει πολύ διαφορετικές μεθόδους διαχείρισης και διεύθυνσης της, οι οποίες δεν ευνόησαν εξίσου τη μεγέθυνση του προϊόντος της"
Adam Smith - "Έρευνα για την Φύση & Αίτια του Πλούτου των Εθνών" (1776)

Κάπως έτσι θα ήταν σήμερα ο τίτλος του μνημειώδους συγγράμματος του Adam Smith παρακολουθώντας την επικαιρότητα γύρω από την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας. Το γεγονός ότι έχουμε καταφέρει να ταυτιστούμε με αντίστοιχες οικονομίες της εποχής εκείνης, οφείλεται κυρίως στο ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα κατά βάση γεωργική χωρίς όμως να εστιάζει (τουλάχιστον τα τελευταία 20 χρόνια) σε έναν τομέα που, όχι μόνο θα της έδινε θετικό εμπορικό ισοζύγιο, αλλά και σταθερή οικονομική ανάπτυξη. Άλλος ένας τέτοιος τομέας, φυσικά, είναι και ο τουρισμός. Από πολλούς μάλιστα, αναφέρεται και ως η βαριά βιομηχανία της Ελλάδας - μια βαριά βιομηχανία με επενδύσεις όμως κατηγορίας πούπουλου. Εύλογα, λοιπόν, ανακύπτει το εξής ερώτημα: γιατί μια χώρα με προοπτικές και έντονο πρωτογενή πλούτο εστιάζει σε πολιτικές και μεθόδους ζημιογόνες για την οικονομία της; Ας δούμε το γιατί χρησιμοποιώντας απλά οικονομικά.

Αν και οι πολιτικές που ακλουθεί και ακολουθούσε, κατά το παρελθόν, η Ελληνική Κυβέρνηση ήταν ανέκαθεν για την ανάπτυξη του τριτογενή τομέα παρά για τον πρωτογενή, τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί έντονα η αναποτελεσματικότητα των πολιτικών αυτών. Και αυτό διότι, η γεωργία έχει συρρικνωθεί ακόμα περισσότερο, η αστυφιλία έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις και το φαινόμενο της διαφθοράς έχει μπει για τα καλά, πλέον, στο DNA του έλληνα. Η αστυφιλία είναι και η βασική αιτία συρρίκνωσης της γεωργίας και υπερμγένθυνσης του τριτογενή τομέα στην Ελλάδα. Η έλλειψη βασικών πολιτικών που θα δημιουργούσαν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης στο ύπαιθρο καθώς και αποτελεσματικότερων επιδοτήσεων - επενδύσεων που θα συνέβαλαν στην μεγέθυνση του αγροτικού προϊόντος, οδήγησαν πολλούς ανθρώπους στο να στραφούν στα αστικά κέντρα και να απορροφηθούν σε θέσεις δημοσίων υπηρεσιών. Το αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο πλέον, ο δημόσιος τομέας (ο κατεξοχήν κορμός του τριτογενή τομέα στην Ελλάδα) να διογκώνεται δυσανάλογα με τις αντοχές και τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας, οδηγώντας σε αύξηση των κρατικών δαπανών που πολλές φορές υπέρβαιναν και τις αντίστοιχες ωφέλιμες κρατικές δαπάνες σε δημόσια έργα και προγράμματα. Η φορολογία, όντως το μοναδικό δημοσιονομικό εργαλείο της χώρας, έγινε ακόμα πιο βαριά γεγονός που οδήγησε, αλυσιδωτά, τις επιχειρήσεις να παράγουν λιγότερο και να πωλούν ακριβότερα μιας και το οριακό έσοδο μειωνόταν αισθητά χρόνο με τον χρόνο. Αποτέλεσμα; Πληθωρισμός. Και μάλιστα σε ανεξέλεγκτα επίπεδα γεγονός που οδηγούσε σε αύξηση του Α.Ε.Π. σε ονομαστικούς όρους και σε μείωση του σε πραγματικούς. Έτσι καταφέραμε και παρουσιάσουμε, έστω και για κάποια χρόνια, μία εικόνα ψεύτικης ανάπτυξης η οποία και κορυφώθηκε με την κρίση του ελληνικού χρηματιστηρίου το 1999 και πιο πριν με τις απανωτές υποτιμήσεις της δραχμής.

Οι οικονομικές θεωρίες που έχουν αναπτυχθεί κατά καιρούς ήταν κυρίως στο φάσμα της ανατροπής της κλασσικής θεωρίας. Λόγια όπως, ελεύθερη αγορά ή αποκρατικοποιήσεις ή γεωργική ανάπτυξη ήταν εντελώς εχθρικές στην Ελλάδα. Από το 1980 και μετά η Ελλάδα μέσω, κυρίως, της Κυβέρνησης του Παπανδρέου ασπαζόταν την σκληροπυρηνική πλευρά της κευνσιανής θεωρίας που έλεγε ότι, ανάπτυξη μπορεί να επιτευχθεί μέσω της πρόσκαιρης δημιουργίας ελλειμμάτων στον προϋπολογισμό. Αυτό θεωρητικά είναι σωστό και βάσιμο αλλά, προφανώς, όταν ο Κευνς ανέπτυσσε την εν λόγω θεωρία, αναφέρονταν στο ότι τα ελλείμματα τα δημιουργούμε, πρόσκαιρα, προκειμένου να επενδύσουμε λεφτά σε τομείς όπου μπορούν, παραγωγικά, να μας αποφέρουν σε απόδοση το ποσό της επένδυσης και έτσι μακροχρόνια να καλυφτούν τα όποια δημοσιονομικά κενά. Σε καμία περίπτωση δεν έγινε αυτό. Τα λεφτά επενδύονταν σε δημιουργία δημοσίων θέσεων εργασίας που, ναι μεν έδιναν εισόδημα αλλά ταυτόχρονα επιβάρυναν με φόρους επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα καθώς και την γεωργία (τα ποσά των επιδοτήσεων χρόνο με τον χρόνο μειώθηκαν - κλασσικό παράδειγμα της επιδότησης της σταφίδας) με αποτέλεσμα τα αγαθά που προσέφεραν στην αγορά να μειώνονται και σε συνδυασμό με την αυξημένη ζήτηση για κατανάλωση να οδηγούμαστε σε έλλειμμα αγαθών και τελικώς πληθωρισμό. Εδώ εισέρχεται και η ανεργία η οποία αυξάνεται από την στιγμή που, με μεγαλύτερα λειτουργικά έξοδα στις επιχειρήσεις και μικρότερα περιθώρια κέρδους άρχιζαν οι μαζικές απολύσεις. Παράλληλα με τις αυξημένες δαπάνες του κράτους σε αναποτελεσματικούς τομείς και σε συνδυασμό με την κακοδιαχείριση των ΔΕΚΟ επιβάρυνε την αγορά και οδήγησε σε αύξηση των επιτοκίων και τελικώς σε μείωση των ιδιωτικών επενδύσεων (το λεγόμενο crowding-out effect). Για να συνεχίσει αυτό το φαινόμενο του ντόμινο και σε επίπεδο πλέον μακροοικονομικό. Μείωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας, ελλείμματα στο εμπορικό ισοζύγιο (εισαγωγές > εξαγωγές), ονομαστική μόνο αύξηση του Α.Ε.Π. και τελικώς, ένα διογκωμένο δημόσιο χρέος και έλλειμμα

Η γεωργία και ο τουρισμός θα μπορούσαν κάλλιστα να αναστρέψουν αυτό το κλίμα εάν και εφόσον δίδονταν οι επιδοτήσεις μέσα από ένα αυστηρότερο νομοθετικό και λειτουργικό πλαίσιο. Για να το θέσω πιο απλά, εάν οι χιλιάδες αρμόδιες υπηρεσίες του δημοσίου έκαναν σωστά την δουλειά τους (με την έννοια ότι συμβάλουν με την εργασία τους στο Α.Ε.Π. και δεν γραφειοκρατούν) τότε και οι επιδοτήσεις θα είχαν αποτέλεσμα και το γεωργικό προϊόν θα ήταν αρκετό για να υπερκεράσει το έλλειμμα στο ισοζύγιο και στον προϋπολογισμό. Το ίδιο ισχύει και για τον τουρισμό, χρηματοδοτήσεις για σεμινάρια σε νέες τεχνικές και πολιτικές τουρισμού, αυστηρότερη επίβλεψη των στάνταρ των διαφόρων ξενοδοχειακών μονάδων της χώρας, ελκυστικότερα κίνητρα για ανάπτυξη τουριστικής δραστηριότητας και πολλά άλλα θα μπορούσαν να αποτελέσουν εργαλεία για μία αποτελεσματικότερη οικονομική πολιτική. Γεωργικές μονάδες που θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν αντίστοιχες του εξωτερικού καθώς και τυποποίηση των γεωργικών προϊόντων θα έπρεπε να είναι ο βασικός άξονας της οικονομικής πολιτικής της Ελλάδας. Επίσης η ανωτατοποίηση των τουριστικών επαγγελμάτων θα έπρεπε να είχε γίνει εδώ και καιρό καθώς και η εξυγίανση των τουριστικών μονάδων της χώρας θα έπρεπε να είχε δρομολογηθεί μιας και η "πιο βάριά βιομηχανία" της Ελλάδος, ο τουρισμός, θα έπρεπε να στελεχώνεται από άτομα που γνωρίζουν να προσφέρουν υπηρεσίες ποιότητας στον τουρίστα (εξίσωση του λεγόμενου price - value) και όχι στο να αποσκοπούν στην οικονομική εκμετάλλευση του μέσω "φτηνών" μεθόδων προώθησης. Όλα αυτά θα έπρεπε να γίνουν προκειμένου η Ελλάδα να αποκτήσει το συγκριτικό πλεονέκτημα απέναντι σε άλλες χώρες και παράλληλα το απόλυτο πλεονέκτημα με το να επικεντρωθεί στην παραγωγή και προώθηση των τομέων εκείνων της οικονομίας που έχουν τον περισσότερο ανεκμετάλλευτο πλούτο. Η Ελλάδα δεν θέλει γεωπόνους - δημοσίους υπαλλήλους που να δίνουν συμβουλές της μίας χρονιάς σε αγρότες, δεν θέλει μαγαζάτορες που να πλασάρουν τον μπακαλιάρο σαν σολομό, δεν θέλει δημοσίους υπαλλήλους που να πληρώνονται μόνο για να βάζουν σφραγίδες και τέλος δεν θέλει διεφθαρμένους πολιτικούς που να καθορίζουν το τί είναι κερδοφόρο για τους ίδιους και όχι για την χώρα.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα κατεξοχήν αγροτική και τουριστική. Αυτό σημαίνει ότι έχει πλεονέκτημα απέναντι σε άλλες χώρες, να προσφέρει κάτι διαφορετικό και ποιοτικό που να της αποφέρει κεφάλαια και ανάπτυξη. Το γεγονός ότι τα 2 τελευταία χρόνια η οικονομία μας αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο της χρεοκοπίας δεν οφείλεται στην παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση (έτσι και αλλιώς από το 2001 και μετά η Ελλάδα πάντα είχε κρίση - πληθωρισμός, ανεργία, ελλείμματα, δημόσιο χρέος) αλλά στο ότι έχουμε επικεντρώσει την προσοχή μας στην ανάπτυξη ενός δημόσιο τομέα και ενός συγκεκριμένου κύκλου εργασιών που το μόνο που κάνει είναι να κατασπαταλά το δημόσιο χρήμα, να διογκώνει το δημόσιο έλλειμμα και χρέος, να επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τα επίπεδα των spreads και τελικώς να επιμηκύνει το ενδεχόμενο του έγκαιρου δανεισμού. Όλα αυτά δείχνουν ότι η φτώχεια στην Ελλάδα είναι πραγματική και όχι τεχνιτή και ότι η διόγκωση του δημόσιου τομέα και ο παραγκωνισμός όλων των άλλων αποτελούν, τελικώς τα αίτια της φτώχειας της Ελλάδος.

(Πηγή εικόνων "Ναυτεμπορική")